Artana/Khelai/Hili/Hile/Şile

İlk Çağdaki adı ARTANA/ARTANİ/ARTANE...

Diğer ismi KHELAİ...Sonraları HİLİ ve HİLE diye anılıyor. Türkçe söylenişi ŞİLE olmuş zamanla...

Asia Minor'un kuzeybatı ucunda, BİTHYNİA kenti.Boğaza 30km. 

ARTANE/KHELAİ'deki eski bölge ve Mahalle isimleri:

1-Eksa Nisi: Dış ada

2-Mesa Nisi: İçada

3-Pera Plaka

4-Nisoplo

5-Kastro: Kale

6-Pera Ayenana: Ayenana

7-Plaka

8-Vurduna

9-Kokinopetres: Kızıl/Kırmızı Çakıllar

10-Ayenana

11-Tarsanas

12-Kazani

13-Tripiti

14-Truli

15-Kale

16-Smili

17-Megali Fusa: Büyük Fusa

18-Lefkeni

19- Fanari: Fener

20-Aya Katralikos

21-Skotinofusa: Karanlık Fusa

22-Aya Yani

2-Kardas

24- Hristos

25-Kardonia

26-Katapoda

27-Aya Pereskevi

28-Mesaria

29-Kuyi

30-Eklisia: Kilise

31- Camii

32-ÜÇ Çeşme

33-Sternoplo

34-Boyacının çeşmesi

35-Camii

36-Meniamin'in Değirmeni

Bilge Umar, oradaki derenin eski çağdaki isminin ARTANAS olduğunu söylüyor. (RAMSAY ATC, s: 489. Yine Umar'a göre ad, Luvi dilinde Akarsu ülkesi anlamına gelmekte. Şile'nin ortaçağdaki ismi KHELAİ/KHELE/HİLE/HİLİ (Anna Komnena)Bu ad Hellen dilinden ve "Mendirekler" veya "İskeleler" anlamında kullanılabileceği gibi, "Mendirek Halkı/İskeleler Halkı (nın yerleşimi) anlamını da belirtebilir.
Şile'nin tarihi İstanbul Patriği Niephoros'un İstoria Syntomos adlı yapıtında geçmekte.. 

Şile 1339'da Osmanlı İmparatorluğu egemenliğine geçiyor, sonra gene Rum'lara bırakılmış...Bu konuda ayrıntıları Hoca Saadettin'den (Parmaksızoğlu metni c1 s.226) öğreniyoruz.. O sırada Yıldırım Bayazıt, İstanbul'u 6 ay kadar süreyle kuşatmış ancak Macar Kralının saldırısı yüzünden kuşatmayı kaldırmak zorunda kalmış, kenti alamamış; ama kenti ele geçirmek için önlemler almaktaymış.. O arada Timurtaş Paşaoğlu Yahşi Bey'i , Boğazın geçit noktalarında yahut yakınlarında, hala Rumların elinde bulunan bazı yerleri ele geçirmekle görevlendirmişti; o da ilk ağızda ŞİYLİ (ŞİLE) hisarını alıvermiş.. Bu başarı Padişahı harekete geçirmiş ve Anadolu Hisarını yaptırmış... 

Şile'de Cenevizlerden kalma olduğu tahmin edilen dikdörtgene yakın planlı Küçük Kale, Şile'nin çok yakınındaki adacıklardan en büyük olanın, OCAKLI Ada'nın üzerindedir ve içinde, güneybatı köşede, kareye yakın planlı bir burç bulunur.. Karada yerleşimin batı sınırında , Bizans çağından kalma bir sarnıcın varlığına kaynakçada gösterdiğimiz G. Bakalakis değiniyor.. 

ŞİLE ile ilgili Tarihsel Kaynaklar: 

(G.Bakalakis,Untersuchung uber Chelae, The proceedings of the 10th International Congress of Classical Archaelogy, Türk Tarih Kurumu Yayını, c1 Ankara 1978) 

Nezih Fıratlı, Üsküdar-Şile yolunda Ömerli Tümülüsleri (TAD VIII/2,1958 S.66) 

Batı Anadolu Arkeoloji Haritası: Rüstem Duyuran - Artane maddesi 1952
Türkiye'deki Tarihsel Adlar: Bilge Umar, Khelai ve Artana maddesi - İnklap Yayınları. 1993
Mübadele Öncesinde Şile'de Yaşam: Natalia Admantidu, Yeorgios E. Papastratos Çeviri: Elisabevet Haritonidos - Kovi Kitap Yayınevi 2010
Anadolu'nun Tarihsel Coğrafyası: W. Ramsay Meb. yay.

Tenedos/Bozcaada, Tarihi Değirmen (Alaybey Mahallesi)

Tenedos/Bozcaada Yıldızlı Kilise, St. Theodoros Şapeli

Yıldızlı Kilise'nin Enteryör/ iç bölümlerini dolaşamadık, çünkü 2,3 tane köpecik biz onları çok sevmemize rağmen, onlar bize ısınamadı, ısrarla içeriye girmemize izin vermediler, gezemedik. O yüzden  bir analiz yapamadık. St. Theodoros Şapeli ile ilgili bir kaynağa da henüz rastlayamadım, araştırıyorum. Bilgileri sağlayınca yazacağım, şimdilik Yıldızlı Kilisenin eksteryör/Dış mekan fotograflarıyla yetinmek zorunda kaldık.

Phrygia Antik Kentleri

Phrygia, Antik Bölgesi günümüzde, yaklaşık olarak Ankara, Afyonkarahisar ve Eskişehir illerinin tümünü, Konya, Isparta ve Burdur illerinin kuzey, Kütahya ilinin batı bölümü ile Uşak ve Denizli'nin bir kısmını kapsamaktaydı.
PHRYGİA Antik Kentleri
GORDİON: Yassıhöyük
ANKYRA: Ankara
PESSİNOUS: Ballıhisar
KYDRARA/HYDRELA: ?
KARURA: Denizli, Kabaağaç ya da Sarayköy yakınları ?
ATTOUDA: Karia sınırında, Hisarköy
HİERAPOLİS: Pamukkale
LAODİKEİA/DİOSPOLİS/RHOAS: Goncalı, Eskihisar
KOLOSSAİ/HUWALUSİJA/HULASSA: Honaz Höyüğü
KHONAİ: Honaz
KERETAPA/DİOKAİSAREİA: Kayadibi
ERİZA: Dereköy ?
THEMİSONİON: Karahöyük
KİBYRA/KİBRYATİS: Gölhisar
LAGBE: Kırkpınar
TYRİAİON: Teke Kozağaç
ANAUA: Acıgöl, Sarıkavak
BONİTA: Çardak
LAKERİON: Dazkırı ?
KELAİNAİ/KUWAİJA/APAMEİA:Dinar
METROPOLİS:Tatarlı
EUPHORBİON: Kınık
SYNNADA/SANAWİTA: Şuhut
DOKİMEİON: İscehisar
PRYMNESSOS: Sülün, Söğütözü/Söğütoluk
PALAİBEUDOS: Şuhut'un 8 km kuzeyinde
MOTELLA: Yeşiloba
THİOUNTA: Gözler
PEPOUZA: Bidez
LOUNDA: İsabey
EUMENEİA: Işıklı
PELTAİ: Çivril yakınları
SİBLİA/SOUBLAİON: Gümüşsu
BRİA: Gürpınar ?
LEONNİA: ?
SEBASTE: Selçikler
PALAİASEBASTE: Eldeniz
AKMONİA: Ahatköy
KERAMON AGORA: Ahatköy yakını
PANASİON: Banaz
DOİANTOS: İslamköy
ALİA: Kozviran Asar
EUKARPİA: Emirhisar
BROUZOS: Karasandıklı
OTROUS: Çorhisar/Yanıkören
HİEROPOLİS: Koçhisar
STEKTORİON: Menteş
DİOKLEİA: Doğla/Ahırhisar
SİOKHARAKS: ?
LYSİAS:Limnai/Eğridir Gölü yakını
PHİLOUMELİON:Akşehir
POLYBOTOS:Dura Yeri
THYMBRİON: Koçaş
THYİAİON:Ilgın
IULİA:ÇAY
AKROİNOS: Afyonkarahisar
TOTTOA/TUTTUWA:Yapılcan
SOA: Altıntaş
MEİROS: meros, Demirözü
METROPOLİS:  Ayazin
KEREURA: Akçaköy
APPİA: Abya/Pınarcık
KİDYESSOS: Çayhisar
HOLMİ: ?
KİNNABORİON: Geneli/Göladası
KHELİDONİA: Eğridir gölü yakını
GAZENA/GANZAİNA: Limnai/Eğridir gölü yakını Kuzeydoğu kıyılarında Hoyran ovasında.
AMORİON: Hisarköy
LALANDOS: Göme
ABBASİA/ALPASSİYA: Galatia sınırında
APPOLA/APPALAS: Galatia güneybatısı
ORKİSTOS: Ortaköy
AİZANOİ: Çavdarhisar
KOTİAEİON: Kütahya
NAKOLEİA: Seyitgazi
SANTABARİS: Bardakçı
KABORKİON: Çifteler
DORYLAİON: Eskişehir/Şarhöyük
MİDAİON: Karahöyük
KADOİ: Gediz, Kadnoi
LAMOUNİA: Bozhöyük
SERA: Kuyucak
AKKİLAİON: Alpu yakını
MİDAS: Yazılıkaya
PHRYG KAYA ANITLARI

Arganthonion/Samanlı Dağı

Arga kök sözcüğü Anadolu Dillerinde çok kullanılan bir sözcük. Işıldayan, parıldayan, ak, gümüş anlamlarına geliyor.
Arganthonion/Arganthonios/Samanlı dağı, eski Bithynia'nın en önemli kutsal dağlarından.
Ksenodokhion/Yalova civarı'ndan Kios/Gemlik'e uzanan yol bugün olduğu gibi bu dağları aşıyordu. Yol üzerinde bulunan Pythai, Yalova'ya yakın bir termal bölgesiydi ve Arganthonion eski yerleşimlerinden birisiydi. Bugün de sıcak su kaynaklarıyla tanınır. Bizans döneminde önemli bir liman ve sayfiye merkezi olan Astakenos/Nikomedeia/İzmit Körfezi kıyılarındaki Strobilos/Çiftlikköy, Drephanon/ Hersek, Prainetos/Karamürsel ve Astakos/Başiskele önemli yerleşimlerdi...Güneyde ise Basilinopolus/Çeltikçi ve Lyada/Sarıağıl konaklama yerleriydi.
Geographica'nın yazarı Amasya'lı Strabon 'un yazdıklarına bakarsak, Arganthonion dağı Mitolojideki Hylas efsanesinin geçtiği yer olarak bilinir. Argonautlar seferine katılan Hylas, efsaneye göre Herakles'in en iyi dostlarındandı. Gemlik Körfezi açıklarında Herakles'in küreği kırılır. Herakles yeni bir kürek yapmak için Arganthonion Dağı'ndaki ormana gider. Hylas ise su bulmak için karaya çıkmıştır. Ancak Hylas ormanda kaybolur. Bir söylenceye göre Nymphe/Su perileri bu yakışıklı gence aşık olmus ve Hylas'ı kaçırmışlardır. Buna inanmayan Herakles, Hylas'ın bulunmasını emreder. Ancak çabalar boşunadır. Bu çabalar daha sonra Hylas'ı aramak için gerçekleştirilen festivallere dönüşür. Bu ritüellerde halk Arganthonion/Samanlı Dağı'na  çıkar ve Hylas'ı çağırır...

Pisidia Antik Kentleri

Pisidia Antik Bölgesi, günümüzde yaklaşık olarak Isparta ve Burdur illerinin tümünü ve Antalya İlinin de kuzey kesimini kapsamaktaydı.
SİNDA: Bayırköy
POLYETTA: Bademli
HADRİANOUPOLİS: Hadriani, Eğneş/Çallıca
TAKİNA: Yaraşlı/Asar
TYMBRİANASSOS: Örenler
OLBASA: Belenli
KORMASA: Karacaviran
OUERBE: Yelten
SİBİDOUNDA/SİNDAUNDA/SİBİNDOS: Bozova
POGLA/SOKLA: Çomaklı
KOMAMA: Şerefönü/Şeref Höyüğü
KRETOPOLİS: Yüreğil
KOLBASA: Kuşbaba
KODROULA: Çaykenarı ?
LYSİNEA: Üveyik burnu
BARİS: Kılıç
SAGALASSOS: Ağlasun
KONANE: Konana, Gönen
SELEUKEİA SİDERA: Selef
AGRAİ: Ağras
PARLAİS: Barla, Limnai/Eğridir gölü batı yakını
AKROTEİON: Eğridir
PROSTANA: Eğridir güneyi
BİNDAİOS: Küçük
APOLLONİA/MORDİAİON: Uluborlu
TYMANDOS/TALMONDA: Yassıören/Yassıviran
PİSİDİA ANTİOKHEİA: Yalvaç
NEAPOLİS: Şarkikaraağaç
MİSTHİA: Kale Dağı, Karalis/Beyşehir gölünün güneydoğusunda
AMBLADA: Amlada, Asardağ
ANABOURA: Enevre
MALOS: Mallos, Kale
TYMBRİADA: Mirahor
PİTYASSOS/TİTYASSOS: ?
ZORZELA/DYRZELA: ?
KOTENNA: Gödene
ERYMNA: Orymna, Ormana
SELGE: Zerk, Altınkaya
PEDNELİSOS: Kozan
ADADA: Terziler,, Karabavlu, Karadiken
KREMNA: Çamlık
KERAİTAİ: Belören
HYİA: Kestel Gölü doğusunda İncirli ? 
PANEMOTEİKHOS: Boğazköy
SİA: Karaot
ARİASSOS/AARASSOS: Bademağacı
TERMESSOS/ATTARİMMA: Güllük Dağı
ISİNDA: Korkuteli
TARBASSOS: ?
DARSA: Kormasa ile Sagalassos arasında ?
MİNASSOS: Isparta'nın doğusu

Troas Antik Kentleri

TROAS
ZELEİA: Sarıköy, Zile
DİDYMATEİKHOS: Dimeteko
PRİAPOS/PEGA: Karabiga
HARPAGİON: ?
BARİS: ?
PARİON: Kemer
PAİSOS: Bayramdere
LAMPSAKOS/PİTYOUSSA: Lapseki
KOLONAİ: Arabadurağı ?
PERKOTE: Umurbey yakını
PALAİ PERKOTE: ?
ARİSBE: Musabey yakını
ABYDOS: Aydos/Nara burnu
DARDANOS: İntepe, Şehitlik
OPHRYEİON: İntepe/İlkgelmez
RHOTEİON: İntepe/Harapkale
AİANTEİON: Tektop burnu
TROİA/İLLİON/WİLUSA?/TARUİSA:Hisarlık
THYMBRA: Küçuk FığlıTepesi
GERGİS: Karıncalı/Asartepe
SİGEİON: Yenişehir
GENTİNOS: Geyikli ?
TENEDOS/LEUKOPHRYS/PHOENİKA/LYRNESOS: Bozcaada
AKHİLLEİON: Beşik Yassıtepe
SKAMANDRİA: ?
AKHAİON: Kumburnu
ALEKSANDREİA TROAS/SİGA: Dalyan
NEANDREİA: Çığrı dağı/Kayacık
KOÇALİ TAŞ OCAKLARI: Neandreia yakını, Koçali Köyü
SKEPSİS: Kurşunlu
PALAİASKEPSİS: Evciler
KEBRENE: Çaldağ
POLİKHNA: ? Palaiaskepsis yakını
KOLONAİ: Beşiktepe
KOKYLİS: ?
BİRYTİS: Akköy
LARİSA: Limantepe
TRAGASAİ: Tuzla
KHRYSA, APOLLON SMİNTHEİON TAPINAĞI: Gülpınar/Külahlı
HAMAKSİTOS: Gülpınar/ Göztepe
LEKTON: Babakale
POLYMEDİON/PALAMEDİON: Sokak Ağzı, Asarlık
ARMATOS: Sivrice Burnu
ASSOS: Behramkale
LAMPONİA/LAMPONİON: Kozlu
PALAİA GARGARA: Kocakaya, Küçükkuyu
GARGARA: Nusratlı, Küçükkuyu
PİONİA: Çaltıköy
ANTANDROS: Altınoluk, Avcılar Köyü, Yarmataş
ASPENAUS: Antandros limanı
ANDEİRA: ?