Erkmen Senan

Pamphylia'daki Antik Kentler

2012-01-26T14:24:00.001-08:00

Pamphylia doguda bugün Tašeli denen Daglik KIlikia(KÌLÌKÌA TRAKHEÌA),batida Teke denilen LYKÌA,kuzeyde de PÌSÌDÌA bölgeleriyle komšudur.güneyini ise PAMPHYLÌON PELAGOS ( Antalya Körfezi kaplamakta.OLBÌA:Hurma?TREBENNA:ÇakIrlarEUDOKSÌAS:EvdirhanMAGYDOS/LARA:Lara/KarpuzkaldIran PARHA/PERGÉ:Murtuna,AksuELÌBARÌS:VarsakLYRBOTON KOME:Perge'nin kuzeyi?SÌLLÌON:Yanköy,SerikKAPRÌA:Belek civarI?ESTWEDÌÌYS/ASPENDOS:BelkIsSÌDÉSelimiyeLYRBE/PAMPHYLÌA SELEUKEÌA'SI:BucakšeyhlerETENNA:SIrtOROKENDA:Sidé kuzeyindeMANAUA:Manavgat?TALMENÌA:?TZARITZANE:?KASAÌ:AsartepeSENNA:SenirMYLOME:KaraburunKÌBYRA/IUSTÌNÌANOPOLÌS:Karaburun

Anastasìos DuvarI

2012-01-24T09:34:00.001-08:00

Ìmparator Anastasios döneminde(491-518),baškent Ìstanbul'un 60 km. kadar bati ilerisinde,45 km.lik upuzun bir duvar inša edilmišti. Bu duvarin bir ucu Karadeniz'e (PONTUS EUXENÌUS) bir ucu da Marmara Denizi'ne dayaniyordu.Ìustinianus bu 45 km.lik görkemli duvarlari güçlendirdi ve yeni burçlar, kaleler ekledi.ANASTASÌOS DUVARI,Karadeniz kiyisinda EVCÌK ÌSKELE'den,Marmara kiyisinda Silivri (SELYMBRÌA) bati karšosindaki buruna kadar uzaniyordu. Ayni yerde Anastasios döneminden önce de, daha az güçlü bir duvar vardi;bilgi kaynaklari bu duvarin 478de hatta 468de var oldugunu belirtiyor.Bkalintilarin Gümüšpinar Köyu dogu yakinindaki DERVIŚ KAPI denen bölümü ile, Karadeniz kiyisinda EVCÌK ÌSKELE Köyü yakininda,kumsala dimdik uçurumla inen düzlügün ucunda nihayetlenen yerinin saglam oldugunu iki makalede görüldügünü Bilge Umar Trakya kitabinda belirtiyor.(R.M?Harrison, TRAKYA'DAKÌ UZUN DUVAR!TAD XVII/I!1969,77-83;James Crow/Alessandra Rìcci,The ANastasian Wall Project 1996-1997,XVI!ASTc.1 s. 239-249)EVCIK ÌSKELE'nin yeri;Terkos gölü kuzeybati ucunun 10 km. bati ilerisinde bucak merkezi KARACAKÖY'ün kuzey yakininda Karadeniz'e uzanan,haritalarda görünen bir çikinti üzerinde.PODÌMA/YALIKÖY KARACAKÖY'den bir kaç km.ötede kuzey yakininda.PODÌMA'ya giden yol üzerinde bir kavšak ve ham yol var.GÜMÜŚPINAR ise ters yönde ve daha uzakta.ALTINPINAR KAYNAK SUYU Tesisleri arazisinde, güneydoguda yogun ormanlik alanda bu duvarin küçuk bir parçasi var.EVCÌK ÌSKELESÌ'nde duvarin kalintilari uzayip gitmekte, ormanlik alanda agaclarin arasinda izlenmekte.Bizans çaginin Roma gelenegini yansitan iri rektangonal kesme tašlarin yan yana siralanip bir sira üzerine birer yatay siranin yerlešmesiyle örülmüš; araya išlenmemiš tašlarla doldurulmuš.

Thrakìa/Trakya Antik Kentleri

2012-01-14T06:39:00.000-08:00

LYGOS/BYZANTÌON/KONSTANTÌNOPOLÌS:Ìstanbul
RHEGÌON:Küçük Çekmece
ATHYRA:Büyük Çekmece
SELYMBRÎA:Silivri
DAONION/DAUNÌOTEIKHOS:Kinaliköprü
PERINTHOS/HERAKLEÌA:Marmara Ereglisi
HERAÌON TEÌKHOS/HÌEREO/AEREA:Karaevlialti
MOKAPORA:Mocasura,Degirmenalti
RHAÌDESTOS/RESÌSTON/RESÌSTO:Tekirdag
BÌSANTHE/PANÌON:Barbaros
GANOS:Gaziköy
NEON TEÌKHOS:?
HÎERON OROS:Kartalkaya Kalesi
TRÌSTASÌS:Hośköy
MYRÌOPHYTON:Mürefte
PAKTYE:Bolayir
LYSÌMAKHEÌA:Ortaköy
KARDÌA:Bakla Burnu
KRÌTHOTE:?
KALLÌPOLÌS:Gelibolu
AÌGOS POTAMOÌ:Cevìzlì
KÌSSA:?
KOELA/AELÌUM MUNÌCÌPÌUM COELA:?
MADYTOS:Eceabad
ELAÌOUS:Çanakkale Šehitleri Aniti
LÌMNAÌ:?
ALOKOPONNESOS:?
APHRODÌSÌAS:Kavak
AÌNOS:Enez
KYPSELA:Îpsala
SYRACELLAE:Malkara yakini
APROÌ/APRÌ/APROS/COLONÌA CLAUDÌA APRENSÌS/THEODOSÌOUPOLÌS:Germeyan
USKUDAMA/HADRÌANOUPOLÌS:Edìrne
NÌKAÌA/OSTODÌZUM:Havsa
BULGAROPHYGON/BURTÌDÌZO:Babaeski
BERGOULAÌ/ARKADÌOPOLÌS:Lüleburgaz
DROUSÌPARA/DRÌZÌPARA:Misinli
TÌPSUM:?
TZOUROULON/TZÌRALLUM:Çorlu
BÌZYA:Vìze
THNÌYAS:Ìgneada
SALMYDESSOS:Kiyiköy/Midye

Devam edecek.

Mysia'daki Antik Kentler

2012-01-09T07:27:00.000-08:00

Mysia bölgesi,günümüzde yaklaśik olarak Balikesir ilinin tümünü,Manisa ilinin kuzey,Ìzmir ilinin kuzeybati,Bursa ilinin güneybati,Kütahya ilinin bati ve Çanakkale ilinin de dogu uç bölümünü kapsiyordu.
KYZÌKOS:Belkis
ARTAKE:Erdek
PROKONNESOS:Marmara Adasi
HALONE:Paśa Limani
OPHÌOUSSA:Avśa
MÌLETOPOLIS:Melde Bayiri, Karacabey
POÌMAENON:Eski Manyas
ARTAMIA/KONANA:Gönen
ERGASTERÌA/PERÎKHARAKSÌS:Balya
ARGÌZA/ARGESÌS/ARGYRÌA:Pazarköy
HÌERA GERME:IlIca
HADRIANEÌA:Dursunbey
TÌBERÌOUPOLÌS:Emet?
ANKYRA:Kilise/Bogazköy
SYNAOS:Simav
HADRÌANOUTHERAÌ:Balikesir?
PERSÌ:Degirmenli
ÌRVANA:Ìkitepe,Köseler höyügü
MENDEHORE:Balikli
ATANAS:Ovaköy
KÌLLE:Çay üstü
BLAUDOS:Hisarköy,Bigadiç
KERASEÌS/KERASA:Savaśtepe/Giresun
ÌSKRA:Ovabayindir
KERGE:?
MASTAURA:Bereketli
EFTELÌA:Pamukçu
DASKYLEÌON:Ergili/Hisartepe
DASKYLEÌON:Eśkel Lìmani
ADRAMYTTEÌON:Ören,Burhaniye
ÌOLLA:Çoruk?/Ören
TRARÌON:Kaplan Sivrisi Akropolü, Kuyumcu, Burhaniye
THEBE/THEBAÌ:Havran,Tepeoba,Kumluca
ASTYRA:Güre
LYRNESSOS:Büyükdere?
ANDEÌRA:?
KYTONÌON:?Tifillar?
KÎLLA:? Zeytinli? (Aiolis)
KHRYSA:Akçay?
AURALÌANE:Havran
KÌSTHENE:Gömeç,Kiz Çiftligi
KORYPHANTÌS:Gömeç,Keremköy yakini
HERAKLEÎA:Çakalya Burnu, Ayvalik
ARGÌSTRI:Çiçek Adasi
PYRRHA:Karaagaç,Bademlì Burun
KARENE:Nebiler Köyü, Dikili
PERPERENE:Kozak,Aśagibey köyü
ATARNEUS/ATARNA:Dikili,Agiltepe/Kaletepe
TEUTHRANÌA:Kalargatepe
KANAÎ:Bademlì,Killik,Dikili
ATTAEA:Bahçeliköy,Seyitler
PERGAMON:Bergama
APOLLONIA:Asartepe
HALÌSARNA:Bergama yakini
ALLÌANOÌ:Paśa ilicasi,sular altinda bogulan,antik Hydro Terapi merkezi
PARTHENÌON:Çaltikoru
GAMBREION:KInIk,PoyracIk
ASPORDENE NEMRUT KYBELE TAPINAGI: Karadere, Kinik, Yund dagi
TRAKHOULA:Darkale/AltInlI
GERME:Soma
SANDAINA:YIrca/Yirce
KALAMOS/KALANBA:Gelenbe
STRATONÌKEÌA:Siledik
HEKATONESSOÌ ADALARI:AyvalIk adalari
ARGÌNOUSSAÌ ADALARI:Garip ve Kalem AdalarI
Devam edecek

Bithynia'daki Antik Kentler

2012-01-09T06:17:00.000-08:00

Bithynia bölgesi günümüzde Ìstanbul ilinin tüm Anadolu yakasini; Kocaeli, Adapazari,Bolu illerinin daha tümünü;Zonguldak ilinin bati yarisini;Bilecik ve Bursa illerinin daha çok kuzey kesimlerini kapsiyordu.
PROUSA:Bursa
APOLLONIA/APOLYOND:Gölyazi
MYRLEIA:Mudanya
CAISERIA GERMANICE:Dereköy
KÌOS:Gemlik
NIKAIA:Ìznik
BASÎLÌNOPOLÌS:Çeltikçi
KSENODOKHÌON:Yalova?
PHELAI THERMAÌ:Kaplica
STROBÌLOS/PYLAÌ:Çiftlikköy/Karakilise
DREPANON/HELENOPOLÌS:Hersek
PRAÌNETOS:Karamürsel
ASTAKOS:Ìzmit/Baśiskele
LÌADA:Sarìagil
LÌBON:?
HYRÌBOULOS:Hisar
NÌKOMEDEÌA:Ìzmit
PELEKANON:Eskihisar
DAKÌBYZA:Gebze
LÌBYSSA:Diliskelesi/Kababurun
NASSETE:Bostanci civari
KALKHEDON/KHALKEDON:Kadiköy
DRYS/RUFÌNÌANÌ:Caddebostan
SATYROS:Maltepe
KARTALÌMEN:Kartal
PANTEÌKHÌON:Pendik
PRÌNKÌPO:Büyükada
HALKÌ/KHALKÌ:Heybeliada
ANTÌGONÌ/PYRGOS/PANORMOS:Burgazada
PROTÌ:Kinaliada
PÌTYA/PÌDE:Kaśik Adasi
ANDROVÌTHA/TEREBÌNTHOS:Sedef Adasi
NEANDROS:Tavśan ADasi
PLATÌ:Yassiada
OXEÌA:Sivriada
VORDONOS/VORDONÌSÌ:10.Batik ada
ADRAGA?:Dragos
RÌTZÌON:Darica
KHRYOSOPOLÌS/SKODRA:Üsküdar
KALPE:Kerpe LimanI
ARTANE:Šile
PÌSÌLLÌON:Agva
RHOE:Cebeci
THNÌYAS/APOLLONIÌA:Kefken
KANZARES:KandIra?
MANETA:HacIköy
TARSÌA:Tersiye/Küçük Esence
PROUSIAS AD HYPÌUM/KÌEROS:Konuralp/Üskübü
BÌTHYNÌON/CLAUDÌOPOLIS:Bolu
DÌAPOLÌS:Akçakoca
KRATEÌA/FLAVÌOPOLÌS:Gökçesu
CHOGAE:Selimiye?
THATESO:Dikenli Geçit
TATAOUÌON:GölpazarI?
DABLIS:Doris,KayabaśI?
DADASTANA:Karahisar?
TRANS MONTE:BaglIca
MÌLÌA:Eymir/Kösetepe
GORDÌOUKOME/IULÌOLÌS:SarIlar
MODRENE:Mudurnu
HYKRONPOTAMON:Siberi(Girmir çayi civari)
LAGANÌA/ANASTASÌOUPOLÌS:Dikmenhöyük
HADRÌANOÌ:Orhaneli
OTROÌA:Yeniśehir/Çor
MALAGINA/MELA/MELANGIA/MELAGINA:Mekece
AGRÌLÌON/BELOKOME:Bilecik
KABAÌA:Kabìa,Geyve
LAMNEÌS:TaraklI
HERAKLEÌA PONTÌKA:Karadeniz Ereglisi
Devam edecek

Ege'deki Antik Akarsular

2011-12-28T12:17:00.000-08:00

ALEON:Azmak/Ildiri,Erythrai
AIDONEOS:IlIca Deresi
ALES:Gümüldür Deresi
ASTEEIS:KabaklIdere
EUENOS:Havran ÇayI
GRYLIOS:Madra ÇayI
HERMOS/KADYS: Gediz
KAIKOS:BakIrçay
KANAITIS:Bademli,Dikili,Kanai/Killik
KAYSTROS:Küçük Menderes
MAIANDROS:Büyük Menderes
MELES:Izmir,Smyrna,HalkapInar Deresi
OLLIOS:KarInca ÇayI,Adramytteion/Ören
PYTHIKOS/TITNAIOS:Güzelhisar ÇayI,Kocaçay,Myrina,Aigai
SKAMANDROS:Karamenderes çayI

devam edecek

Dikili girişinde bir antik kent: Atarneus/Atarna

2011-11-17T10:50:00.000-08:00

Bergama'nın az kuzey batısında, antik Teuthrania(Kalarga Tepe/ Ovacık Köyü yakınları, hani şu yabancıların altın aradığı köy) kentini ve dolayısıyla Bakırçay ovasını geçince Dikili yolu çatısında bir tepe göreceksiniz.İşte orası ilkçağlarda etrafı denizle çevrili bir kent olan ATARNA/ATARNEUS'tur.Dikili'ler oraya AĞILTEPE/KALE TEPE diyorlar.
Tepeye ulaşmak biraz yorsa da yerlerde göreceğiniz Roma,Bizans Dönemi keramik kırıkları ve yukarıda azımsanmayacak bir antik kent kalıntısı ile karşılaşırsınız,ama gene üzülürsünüz,gene defineci teröründen nasibini almıştır bu görkemli tepedeki tarihsel kent.
Şu anda ATARNA'da Alman bir ekip çalışmakta.
Görkemli kent surlarını kalıntıları,tiyatro yeri, propylon, sarnıç ve evlerin izlerini görmek mümkün,
Atarna/Atarneus ile ilgili kaynaklardan seçmeler:
Geoghrapika-Strabon-Ark.ve Sanat yay.
Aiolis-Bilge UMAR-İnkilap yay.
Mysia ve ışık insanları-Sefa Taşkın-Sel yay.
Çandarlı:Eyüp ERİŞ Çandarlı belediyesi yay.
Anadolu'nun tarihsel coğrafyası-Prof.Dr.Veli SEVİN TT.K yay.
Anadolu'da Romalılar-Batı Anadolu Kent Devletleri-David MAGİE-Çeviri :N.BAŞGELEN,Ö.ÇAPAR Ark ve Snt.yay.
Anadolu'da Romalılar-Batı Anadolu'da zenginlikler-David MAGİE Ark ve snt.yay.
Batı Anadolu Bölgesinde Kültür Gelişmesinin ana hatları-Dr.Reınhard STEWİG Çev.Ruhi TURFAN,M.Şevki YAZMAN
İTÜ Mimarlık fakültesi Şehircilik Enstitüsü -1970
Geçmişten Günümüze Dikili,Mysia.Atarneus-İbrahim MUTİ-Ege Basım
Genel Nümizmatik Sözlüğü-Ahmet Semih TULAY Arkeoloji ve sanat yay.
Türkiye'nin Antik Meskukatına Dair Bibliografya-E.BOSCH Türk Tarih Kurumu Yay.1949

ATARNA/ATARNEUS; KISA TARİHİ:
Mysia bölgesinde, Kıyısal Aiolis yakınlarında antik Elaitikos (Çandarlı) körfezi içerisinde, İzmir-Çanakkale yolunun doğusundaki Dikili kavşağının karşısında, Ağıltepe mevkiinde, yaklaşık 157 m. yüksekliğinde bir tepe üzerinde. Atarna; Pergamon krallığının ileri karayolu konumunda idi.
Atarneus veya Atarna sözcüklerinin eski Helen dilinde hiçbir anlamı yok. Kentin ilk isminin Mysia dilinden gelme Atarna olduğu. Bu isim yalnızca kente değil, çevredeki ovaya da verilmiştir. İsmin bugün Dikili’nin kuzey-doğusundaki Nebiler köyü ılıcasından geldiği de bir başka iddia..
Persler Batı Anadolu’yu egemenlikleri altına aldıktan sonra içerisinde Atarneus’un da bulunduğu yöreyi ödül olarak Khios’lulara (Sakız adası) vermişlerdi. M.Ö.494’de Lade deniz savaşında Perslere karşı yenilen Batı Anadolu Helenlerinden Miletoslu Histias elinde
kalan birkaç gemiyle korsanlığa başlamıştı. Askerlerine yiyecek bulmak amacıyla Atarneus’a geldiği zaman Pers komutanı Harhagos’un saldırısına uğrar ve Atarneus’u yağmalamak için geldiği iddia edilerek yakalanır. Cezalandırılmak üzere Sardes’e götürülürken de yolda ölür.
M.Ö.480’de Yunanistan Seferine çıkan Xerkes Kaikos’u (Bakırçayı) aşmış, Aterneus’u ele geçirdikten sonra Karine (Nebiler öyü ılıcası,Gökçeağıl köyü yakını)kentine ulaşmıştır. Ancak Atarneus yöresinin yönetimini yapan Khios’lular bu kenti sürekli üs olarak kullanarak, güneydeki İon kentlerini yağmalamışlarr. Bu arada Batı Anadolu’daki kentleri Perslere karşı savunmak için gönderilen Sparta’lı Derkylidas, Khios’lularla mücadele etmiş, kenti kuşatmıştır. Atarneus sekiz aylık bir kuşatmadan sonra teslim olmuş, bu defa da kent Spartalıların üssü konumuna gelmiştir.
M.Ö.362’de Bergama yöresindeki kentlerin hemen hepsi Perslerin Lydia valisi ve aynı zamanda Pers Hükümdarı I.Ardeşir’in kardeşi Keyhüsrev’e karşı ayaklanmışlardır. Bu arada Pers komutanı Mennon, Kral Hermias’ın onuruna bir şölen düzenleyerek barış çağrısında bulunmuştur. Memnon’un aldatmak amacında olduğunu anlayamayan Kral Hermias bu davete katılmış ve esir edilerek Keyhüsrev’e teslim edilmiştir. Ancak Persler Atarneus önünde yenilirlerse de kent sonunda teslim olur.
ATARNA/ATARNEUS KALINTILARI:
Aterneus’da yeterince bir bilimsel araştırma ve kazı yapılamadı.Akropol’de kent surlarının bazı kalıntıları günümüze gelebilmiş. Pergamon İmparatorluk dönemine tarihlenen sur duvarları içerisinde yer yer yapı kalıntıları var.Atarneus kazılamamış olmasına karşılık M.Ö. V-VI.yy.larda yapıldığı sanılan tiyatro, propylon ve evlerin izleri açıkça görülebilmektedir. Tapınak izleri görülebilmekle beraber tarihi kaynaklardan M.Ö.399’da Pergamon’a gelen onbinlerin komutanı Xenofon’un savaşında bu anıtlardan söz edilmektedir.
Not: Geçen yaz Alman bir ekip, ATARNA/ATARNEUS'ta ciddi bir yüzey araştırması yapmaya başladı..Araştırmalar, arkeolojik kazılara dönüşmek üzere, bu tabi ki çok sevindirici bir gelişme..

Aphrodisias Frizleri, Tiberius Portikosu, İzmir'den Geyre'ye yolculuk

2011-11-12T04:55:00.000-08:00

APHRODİSİAS’TA 33 YIL SÜREN HASRET BİTTİ: GEYRE VAKFI’NIN ÇABALARIYLA 86 PARÇA FRİZ APHRODİSİAS’A TAŞINDI
Antik Aphrodisias sakinlerini betimleyen ve “Portico Tiberius” adıyla anılan 86 parça friz, Geyre Vakfı’nın girişimleri ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yapılan bir protokol ile İzmir Arkeoloji Müzesi’nden Aphrodisias’a taşındı. Aphrodisias’ta kaidelere yerleştirilerek sergilenecek frizler, ziyaretçilerine iki bin yıl öncesinin öykülerini kendi topraklarında anlatmaya devam edecek.

Teos Dionysos Tapınağı frizlerinden biri Sığacık'ta bir duvarda

2011-11-11T10:26:00.000-08:00

Teos Dionysos Tapınağına ait Friz Rölyefleri(Kabartmalar) İzmir Arkeoloji müzesinde ve i.ö 130'a tarihleniyor. Ancak ben Sığacık Sur içinde Ağustos 2009'da dolaşırken bir evin duvarında kullanılmış devşirme malzeme olarak çok güzel bir frize ait bir rölyefin yer aldığını gördüm. Ve hemen gece olmasına karşın fotoğrafını çektim...Kabartma adeta kireç sıva ile ortadan kaybolmuştu, ancak yukarda ve aşağıda fotoğrafını gördüğünüz frizlerdeki kabartmalara üslup ve teknik olarak çok benzediğini de söylemek olası. Güçlü olasılıkla da bu parça bu frizlerden kalan önemli bir parça. Burda büyük bir tahribat ortaya çıkıyor, böylesine değerli bir tapinak frizinin Sığacık Kale içinde bir evin duvarında devşirme yapı malzemesi olarak kullanıldığını gördüğümüze göre bu parçaların büyük bir bölümü ya dışarıya kaçırıldı (Denizden), ya da çalındı, çoğu da bilinçsizce (Veya bilinçli, kurnazca bir planlamayla) yok oldu gitti.

Smyrna-Antik Altın Yol, Eşrefpaşa-İzmir

2011-11-05T16:33:00.000-07:00

Amasya'lı Strabon Smyrna'nın en güzel İon Kenti olduğunu yazmakta. O sıralarda kentin bir kesimi Pagos'ta (Kadifekale) büyük bir bölümü de Ana tanrıça'nın tapınağı ile Gymnasion'un bulunduğu liman çevresindeki düzlükte konumlanmıştı.Aresteides yolların düzgünlüğünü ve iyi döşenmiş konumunu anlatmakta ve kentin batı-doğu yönünden iki ana yolunun , Kutsal yol ile Altın Yol bulunduğunu ve bu yollarla denizden gelen esinti ile Smyrna'nın serinlediğini belirtmekte. 50 yıl kadar önce Eşrefpaşa yolunun genişlemesi ve mezarlık alanının değiştirilmesi sırasında İzmir Öğretmen Evi'ne inen merdivenlerin yanında, Cicipark alanı içinde zemini büyük kesme taşlarla döşenmiş olan, 10 metre genişliğindeki caddenin 210 metrelik bir bölümü ortaya çıkmıştır.
Bu caddenin Roma çağında Smyrna'nın Basmane civarındaki SARDEİS Kapısından (Sadık Bey Oteli) başlayan, Eşrefpaşa'daki Efes kapısına giden ana caddelerden birisi olduğu anlaşılmıştı. Bu caddenin deniz tarafında yürüyen, bekleyen , alışveriş eden vatandaşları güneş ve yağıştan koruyacak üstü kapalı Sütünlu bir bölümü , yani bir stoası vardı. Yolun alt kısmına yuvarlanan sütunlar bu döneme ait olmalı.
Altın Yol bugün eski günlerdeki sağlamlığıyla izlenmekte, ancak Eşrefpaşa Pazar yeri hala kaldırılamamış, heryerde kasalar, meyva ve sebze artıkları, kesme taşların derzlerinde izmaritler, plastik atıklar, o alay eder gibi atılan çöpler, Altın Yol'un tarihsel görkemini gölgelemekte.

Alahan Manastırı'ndan eski izlenimler-Mut, Mersin

2011-11-03T05:08:00.000-07:00

Hadım Hasan Paşa Medresesi-Cağaloğlu

2011-11-02T17:00:00.000-07:00

HADIM HASAN PAŞA MEDRESESİ

III. Mehmed devri vezriazamlarından Hadım Hasan Paşa tarafından, 1595-1596 veya 1597-1598'de yaptırılmıştır. Muhtemelen Hassa Mimarbaşı Davud Ağa'nın eseri olan ve küçük bir külliye hüviyeti sergileyen bu yapı topluluğunda, medrese binasının ilk katında dükkanlar, sebil ve çeşme, üst katında ise mescid olarak da kullanılan dershane ve talebe hücreleri vardır. Evliya Çelebi'nin büyük bir yapı olarak tasvir ettiği bina, 1830'larda bir tamir görmüştür. 1865'teki Hocapaşa yangınında ağır hasar gördüğü tahmin edilen binanın kuzey köşesi, yangından kısa bir süre sonra Hilal-i Ahmer Caddesi'nin açılması sırasında yıktırılmıştır. Kaynaklarda, Hadım Hasan Paşa'nın çeşme ve sebilin içinde bulunduğu söylenen mezarı da bu sırada başka yere nakledilmiştir.

Alemdar Mahallesi 35 ada 9-10 parselde yer alan medrese oldukça harap durumdadır. Medresenin restorasyon çalışmalarına İl Özel İdaresinden katkı sağlanarak, onaylı projeler doğrultusunda 2009 yılı sonunda başlanmıştır.Restorasyon çalışması devam etmektedir.

Korykos ve Kız Kalesi-Mersin

2011-10-29T17:10:00.000-07:00

Dağlık Kilikia- Mersin çevresi

2011-10-29T06:49:00.000-07:00

KİLİKİA

Günümüzde Gülek Geçidi ( Kilikia Kapıları ( Kilikia Lylai ) ) aşıldıktan sonra gelinen Çukurova Ovasına OVALIK KILIKIA ( Kilikia Pedias ) denir. Viranşehir 8Km. Mersin ) ile İskenderun arasına konumlanır. Bunun batısında kalan Toros Dağları eteklerine DAĞLIK KILIKIA ( Kilikia Trakheia ) denirdi. Dağlık Kilikia, Alanya ile Viranşehir ( Mersin) arasında yer alırdı.

Dogu ve güney doğu sınırını Amanos Dağları, batı sınırını Antalya ( Pamphylia ) ovası sınırlar.

Yumuktepe ( Mersin ) ve Gözlükule ( Tarsus ) kazıları, tarihini Neolitik Çağa indirir.
Kilikia'da II. bin yılda Hititleri görürüz.

Kilikia adına ilk kez VIII. Yy. da Asur metinlerinde rastlarız.

Troya savaşından sonra karışık bir göçmen topluluğu, Mopsos ve Amphilokhos başkanlığında Kilikia içlerine kadar geldiler. Mopsos ve Amphilokhos, Mallos kentini kurduktan sonra anlaşmazlığa düşerler. Teke tek bir dövüşte birbirlerini öldürürler.

Mopsos, Misis nehri kıyısında kurulan Mopsuestia kentine kendi ismini vermiştir.

VIII. yy. sonunda Hellenler bölgeye göçe başlar. Samoslu'lar ve Lindoslu'lar kentler kurarlar.

Pers donanmasına otuz gemiyle katkı sağlıyorlardı.

ÖNEMLİ ANTİK KENTLERİ

PRAKANA/ DİOKAİSAREİA/ UZUNCABURÇ K.:Silifke

ANEMOURİON: Eski Anamur

ANTİOKHEİA AD KRAGUM:Gazipaşa

KİLİKİA APHRODİSİAS'I: Ovacık burnu-Ovacık

ELAİOUSSA SEBASTE: Ayaş

KELENDERİS:Aydıncık/Gelendere İlçesi

KANYTELİS: Kanlıdivane

KORASİON: Çokören, Susanoğlu K.-Silifke

KORYKOS: Cennet Cehennem, Kızkalesi, Narlıkuyu

NEPHELİS/IULİOSEBASTE: Koru Beleni--Gazipaşa

OLBA: Uzuncaburç'a 4 K m.

SELEUKEİA: Silifke

Selinous/Traianapolis HACI MUSA KALESİ--Gazipaşa

SOLOİ / POMPEİOPOLİS VİRANŞEHİR:Mezitli K. Mersin

TARSA/TARSİ: TARSUS

Kaynak:
ARKEOLOJİ DÜNYASI

http://www.google.com.tr/imgres?imgurl=http://www.arkeolojidunyasi.com/images/haritalar/Anadolu_Ark_Bl_Haritalari/Kilikia.gif&imgrefurl=http://www.arkeolojidunyasi.com/bolgeler/kilikia.html&usg=__Mp4_1CUOVZ4A1235y8cLh_4TWu0=&h=296&w=545&sz=34&hl=tr&start=2&sig2=4JjHtWH31iFgxDeH9baGog&zoom=1&tbnid=4RzcMAzCh4m3ZM:&tbnh=72&tbnw=133&ei=0n6sTry8II_6sgb8vKXWDw&prev=/search%3Fq%3Dda%25C4%259Fl%25C4%25B1k%2Bkilikia%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbm%3Disch&itbs=1

Şadi Çalık'ın İzmir Fuarı'ndaki Havuzda iki Kadın heykeli, dünden bugüne

2011-10-28T13:42:00.000-07:00

Eski İzmir, Smryrna/Smyrne

2011-10-23T13:40:00.000-07:00

Yeni fotograflar yüklenecek.

Attoudda/Hisarköy-Babadağ- Sarayköy, Denizli

2011-10-20T08:00:00.000-07:00

Yeni yazı ve fotograflar yüklenecek.

Balıkesir ve çevresindeki eski çağ araştırmaları

2011-10-15T08:52:00.000-07:00

Balıkesir merkezindeki eski çağ yer adları:
MENDEHORE:BALIKLI
ATANAS:OVAKÖY
MASTAURA/MASTAVRA:BEREKETLİ
KİLLE:ÇAYÜSTÜ(BİGADİÇ'te)
PERSİ:DEĞİRMENLİ
EFTELLE:PAMUKÇU
OKUF:ESENLİ
İRVANA:İKİTEPE, KÖSELER HÖYÜĞÜ
İSKRA:OVABAYINDIR
URBUT:YAZÖREN
İSKENDERLİ:YENİ İSKENDER
KAYNAK:Tanzimat Başlarında Balıkesir Kazası (1840-1845) TACETTİN AKKUŞ, ZAĞNOS EĞİTİM VE KÜLTÜR VAKFI- BALIKESİR
1987 Yılında Belgeleme çalışması yapılan yerlerin listesi:
KÖSELER ÖYÜCEK
İNCİRLİK MEVKİİ
KOCA HIDIR MEVKİİ
BALIKLI KÖY İÇİ
BALIKLI ÜVECİK
İNCİRLİK KALE
SARAÇKÖY HÖYÜĞÜ
EMRE MEVKİİ
DEĞİRMENETEĞİ MEVKİİ
NALPLİ ÜYÜCEK
BOYALIK TEPE
BOYALIK TEPE2
BOYALIK TEPE MEZARLIK
PAŞAKÖY ÜYÜCEK
OVAKÖY ÜYÜCEK
NERGİSKÖY HÖYÜKTEPE
PAMUKÇU KÖYİÇİ
KIRBAĞLAR MEVKİİ
İNKAYA KALESİ
PAMUKÇU ÜYÜCEK
ATKÖY ÜYÜCEK
BAĞLARTEPE

Prof. Dr. MEHMET ÖZDOĞAN 1987 YILI EDİRNE VE BALIKESİR İLLERİ YÜZEY ARAŞTIRMASI..
Devam edecek, yeni harita, bilgi ve fotograflar yüklenecek.

Balıkesir merkez ilçe eski çağ yerleşimleri

2011-10-11T12:18:00.000-07:00

Pitya/Pitys/Pide/Kaşık Adası

2011-10-05T12:42:00.000-07:00

Erendiz Özbayoğlu'nun araştırmalarında değindiği " olasılıkla manastıra ait duvar kalıntısı"

PİTYA/KAŞIK ADASI'nın Uzunluğu 52144 M2 Genişliği ise 200m.
Prof. Dr. ERENDİZ ÖZBAYOĞLU 18.Araştırma sonuçları toplantısı'nda BURGAZADA, SEDEFADASI, KAŞIK ADASI, TAVŞAN ADASI ile ilgili araştırmalarını sayfa 115-126 arasında yayınlamış. Bu bölümde 118. sayfada Kaşık Adası'na değiniyor.
"Burgazada karşısındaki özel kişiye ait Kaşıkadası, yüzey araştırması yaptığımız üçüncü adadır. Manuel Komnenos'un buyruğunda-eğer Mesonesos aradaki ada ile bu ada kastediliyorsa- burada bir manastır bulunduğu kaydedilir. Yoğun bitki örtüsüne sahip olan adanın kuzeyi, özel kişiler tarafından derin bir hafriyat çukuruyla zedelenmiş olsa da yüzey araştırmamız sırasında tuğla örgü bir duvar kalıntısıyla (Yukarıdaki fotograf) ilkçağa ait çeşitli mermer yapı ögelerine rastlanmıştır.

Yeni yazı ve resimler yüklenecek.

Anemourion/Anemurium-Eski Anamur

2011-10-03T13:03:00.000-07:00

.ANEMOURİON/ESKİ ANAMUR
Gördüğüm, o terkedilmiş hüzünlü yalnızlığın yaşandığı antik şehirlerden, sanki insanlar burayı biraz evvel terketmişler gibiydi, sanki her an yeniden geleceklermiş gibi...Ama ne giden olacak, ne de gelen.

Misafir ettiğim güzel fotografları için, Değerli Araştırmacı GÜRKAYNAK ALPAY'a çok teşekkür ederim.

Bozcaada/Tenedos, Polente Feneri ve Rüzgar Gülleri

2011-10-02T04:23:00.000-07:00

Ruhumuza siner o yerlerin halleri, duvarlara, kayalara, toprağa yaşanmış, silinmeyen hatıralarımız kalır o Bozcaada'larda, Ada'larda...

Benimle Bozcaada gezisini paylaşan ve bu güzel, değerli fotograflar çeken, Çok Sevgili EMEL AKIN'a ithaf ediyorum ve kendisine çok teşekkür ediyorum.

Yeni yazı ve Fotograflar yüklenecek.

Adamkayalar Kabartmaları/Şeytan Deresi-Dağlık Kilikia-Mersin

2011-09-30T13:50:00.000-07:00

Adamkayalar Vadisi'nin eski bir fotografı, karşıda denizde, Korykos Kız Kalesi

Kharon Kabartması : Antiokheia/Antakya

2011-09-26T11:46:00.000-07:00

Hellenistik ve Roma dönemi çok tanrılı pagan anlayışına göre, Yeraltı Ülkesi Hades'e giden ölüleri, yolun başlangıcında olduğu anlaşılan Akheron Irmağından geçiren ve üstelik bu iş için para alan kayıkçının adı KHARON'dur. Bu parayı verebilsinler diye, gömülen ölülerin ağzına bir obolos yani metelik konurdu. Ermiş Petros Mağarası yanına, kaya üzerine yapılmış kabartma KHARON'u canlandırmaktadır.
Akheron, kaynar çamurlu suların anaforlar yaparak aktığı Yunanistan'ın Epir bölgesinde bulunan bir ırmak. Acılar ırmağı olarak da bilinir. Bir kıyısında yaşam, bir kıyısında ölüm vardır. Kharaon ölümle yaşam arasında gidip gelen çok kılcal ve hassas bir dengeyi temsil eder.
Kharon ölü ruhlarına Acheron ırmağını geçirtmek için para alır o nedenle ölülerin ağzına bir metelik konurdu. Para almazsa Kharon ruhları kovar, ama hiç yumuşamazdı. Hele toprağa gömülmeyen bu ruhların Hades bataklığını geçmeleri olanaksızdı. Ölmekte olan insanı yer altı ülkesine almakla tam anlamıyla öldüren bir cin olarak gösterilir. Hermes'in kılavuzluğunda yeraltına inen birçok ölü Kharonla ve kendi kendisiyle konuşur, ölümden sonra her türlü varlığın boş olduğu sonucuna varır.

Hades'in Ülkesi : Ölüler ülkesi Hades'in anlatıldığı bölgenin görünüşü ürkütücü olarak tasvir edilir. Ölü ruhların içeri girmesi de kolay değildir. Ölü ruhları Acheron ırmağından geçiren bir sandalcı vardır. Kharon ölü ruhlarını geçirmek için para alır. Bu nedenle ölülerin ağızlarına bir obolos (metelik) konurdu. Zalim kayıkçı Kharon, bedel ödeyemeyen ruhları kovar ve asla yumuşamazdı. Toprağa gömülmeyen ruhların ise Hades’in ülkesine ulaşması mümkün değildi. Gömülmeyen ruhlar yüz yıl havada gezinip dururlardı.

Bu efsanevi anlatım o kadar etkili olmuştur ki Yunanlılar, ölüleri Hristiyanlığın ilk dönemlerindeki mağara ayinleri tasviri ile birlikte değerli eşyalarını da mezara koymayı adet olarak edinmişlerdir. Yunanlılar, ölü ile birlikte “hediye parası” diye anılan bir tas içerisine 10 - 15 civarında para koymayı gelenekselleştirmişlerdir.

Antakya St.Pier Mağara Kilisesinin 20 m. uzağında kayalara oyulmuş Mitolojide ismi geçen Cehennem Kayıkçısı Kharon’un kabarması bulunmakta.

Kharon kabartması, başı bir örtü ile kapatılmış, kabartma bir insan portresidir. Bu kabartma İmparator Antiochos zamanında Antakya’da birçok insanın ölümüne neden olan veba salgını sırasında yapılmıştır. Bu dönemde toplumlara etkili olan kâhinlere danışılmış, onların tavsiyesi üzerine de kente yukarıdan bakan dağ üzerinde böyle bir kabartmanın yapılması kararlaştırılmıştır.Mitolojiye göre Kayıkçı Kharon, ölülerin ruhlarını Stiyks ırmağından geçirip yer altı ülkesine götürmekle görevlidir. haron ölülerden bazılarını kayığına alıyor, bazılarını da yalvarmalarına kulak asmadan kıyıda bırakıyordu. kharon’un kıyıda bıraktıkları öldüklerinde kendilerine dini tören yapılmayanlardı. Bunlar yer altı Tanrısı Hades’in yönetimine girmeden önce yüz yıl ıstırap çekecek ve boşlukta dolaşacaklardı.

Ankyra/Ankara, Monumentum Ancyranum-Augustus Tapınağı

2011-09-24T14:19:00.000-07:00

Augustus Anıtı isimli kitap, Dünya Klasikleri dizisinden, Meb'in aydınlanma döneminde yayınlanmış önemli yapıtlardan. Cumhuriyet Gazetesi 1999 yılında yeniden bastı ve bu önemli ve ilginç kitabı bizlere armağan etti.
AUGUSTUS
ANKARA ANITI
Çeviren: HAMİT DERELİ
REMZİ OĞUZ ARIK'ın incelemesiyle, mutlaka okuyunuz.
Erkmen Senan

Monumentum Ancyranum olarak bilinen Tapınağın, Roma Döneminde, M.Ö. 25 yılından sonra, İmparator Augustus’a bağlılık nişanesi olarak yapıldığı ve Augustus ile Tanrıça Roma’ya adandığı düşünülmektedir. Tapınak, M.S. 5. yy’da kiliseye dönüştürülmüş ve 15. yy’dan sonra tapınağın, kuzey duvarına bitişik günümüzde de halen aktif olan Hacı Bayram Camii inşa edilmiştir.
Büyük bir bölümü ile günümüze kadar ayakta kalmış olan Augustus Tapınağı, mimari öneminin yanında, duvarlarında bulunan, Roma imparatoru Augustus’un yaptığı işleri aktaran kitabeleri “Res Gestae Divi Augusti” ile önemine önem katmaktadır.
Bugün tüm dünyanın ilgi odağı Augustus Tapınağı ilk kez 1555 yılında İmparator Ferdinand’ın yolladığı Hollandalı Buysbecque tarafından keşfedilmiş ve dünya bilim çevrelerine tanıtılmıştır. Bunu takiben 1701, 1745, 1836, 1859, 1861 yıllarında çeşitli Avrupalı bilim adamları mabet ve çevresinde araştırmalar gerçekleştirmişlerdir.
1930 yılında Dr. Hamit Zübeyr Koşay başkanlığında gerçekleştirilen çalışmalarda tapınağın tüm mimari yapısı ortaya konmuştur. Civarındaki modern yapılaşma ile bugünkü kaldırım yüksekliğinin çok aşağısında kalan tapınağın orijinal avlusunu çevreleyen sütunların bulunduğu yerden çok az bir kısım açıktadır. 1930’lu yıllarda ören yeri ve çevresinde gerçekleştirilen kazı ve restorasyon çalışmaları sonrasında uzunca bir süre burada çalışmalar durdurulmuştur.

Yukarıdaki fotograflarını misafir ettiğim Değerli Araştırmacı GÜRKAYNAK ALPAY Beyfendi'ye çok teşekkür ederim.

St. Stephano'dan Yeşilköy'e, (Ayastefanos/Άγιος Στέφανος)

2011-09-11T01:01:00.000-07:00

Özellikle, hepsi birer ilk gençlik yılları hatırası kokan o güzel fotograflarını misafir ettiğim, Sevgili Arkadaşım ANTONİO COSENTİNO'ya çok teşekkür ederim.Ayrıca Facebook Yeşilköy sayfasına ve tüm bu güzel sayfayı hazırlayanlara da çok teşekkür ederim. Yeşilköy ve St. Stephano tarihi ile ilgili geniş bir makale hazırlıyorum. Yakında yükleyeceğim.

Glaukos Sinus/Fethiye Körfezi Karia-Lykia Sınır Kentleri, Lydai, Lissa, Daedala, Krya, Arymaxa, Kalynda

2011-09-07T11:39:00.000-07:00

LYDAİ:
Fethiye Körfezi'nin batısında, Kapıdağı yarımadası'nın güney ucuna yakın "kale" diye adlandırılan yerdeki ören yerine biraz sonra anlatacağımız Lissa/Lisse'den iki üç saat yürüyerek ulaşıldığı gibi , Tersane Adası/TELANDRİA veya Fethiye'den deniz yoluyla ulaşım da çok mümkün. İsmi yalnız Ptolemais'te geçen LYDAİ, belki Khydai, eğer ismi dolayısıyla karıştırılmıyorsa, Stadiasmus'da Klydai olarak bir kara kenti şeklinde karşımıza çıkmakta. Lydai'de bir tiyatro ve agoranın varlığı belirlenebilmekte. Lydai'ye bağlantı sağlayan antik yol da bugün kısmen görünmekte. Lykia , Karia sınır kenti olmasına karşın bariz bir Lykia kenti kimliği gösteren LYDAİ'de lahit ve mezar yapılarını yoğun olarak görebiliriz. KAYNAK: LYKİA-CEVDET BAYBURTLUOĞLU
George Bean'de Lykia kitabında LYDAİ'ye değiniyor. Sayfa 46. 48.
Yarımada'nın kuzey ucunda , şehir merkezinden ayrılan bir alanda, LYDAİ'nın bir halkı olan ARYMAXA/ARYMAKSA'ya ait olduğunu yazıtlardan öğrendiğimiz kalıntılara rastlanmakta. İsme buranın dışında rastlanmamaktadır. Bizans yapıları, mezar, lahit ve kaya mezarları var. Ana kara ile yarımadayı birleştiren kara bağlantısı yakınında küçük bir kale ve geç döneme ait bir duvar var.

LİSSA: Kapıdağı üzerinde ve bir iç göl kenarında bulunan LİSSA/LİSSE'ye Muğla-Fethiye karayolu üzerinde Ortaca ilçesi geçildikten 10km. sonra Zirai Kombinalar çiftliğinden güneye ayrılan yol izlendiğinde, Sarsala iskelesine kadar araçla gidilebilir. Buradan sonra Sarsala iskelesinden kıyıyı takip ederek güneye birkaç km. yürümek gerekmekte. Göçek veya Tersane adasından Hamam Yıkığı mevkii'ne ulaşmak daha kolay. Bir saate yakın yürümek gerek. LİSSA'nin İsmi yalnız Plinius'ta geçiyor. Cevdet Bayburtluoğlu LİSSA'nın DAİDALA/DAEDALA kentinin savunuculuğunu yapan bir korsan üssü olabileceğini söylemekte. Kulelerle çevrelenen sur duvarlarının sardığı akropolü de bu kanıyı destekliyor. Birkaç kaya mezarı ve lahit dışında başlıca sur kalıntıları var. George Bean Lykia kitabında da değinmiştir. 48. sayfa.

DAEDALA/DAİDALA:
Bir çam ormanının denize uzandığı bölgede, Fethiye'ye 29 km. uzaklıktaki İnlice köyü sınırları içindeki eskiçağ kenti. Antik çağdaki ismiyle GLAUCUS SİNUS/GLAUKOS SİNOS adıyla anılan Fethiye Körfezi'nin kuzeyinde kalır. DAİDALA/DAEDELE ismi, Luvi Pelasg kökenli. Bilge Umar'a göre, Da (burada çam?)-İDA (Orman, ağaç)-la ise Luvi dilindeki cık takısı. Daidala ismi Da ormancığını, Da ağaçcığını anlatmakta. Dolayısıyla taa Edremit Körfezi'nde yer alan antik İDA/KAZ DAĞI ile adaş sayılır DAİDALA. Yakın çevrede DAYDAY diye de anılmakta.
DAEDALA çevreye hakim bir tepede. Tipik, çok büyük olmamasına karşın geçmişte gösterişli bir Lykia kenti olduğu izlenimini hemen alıyoruz. İnlice Asarı adı verilen tepeye gidiş oldukça zor. Akropol tepesi üç yönden işlenmiş taşlardan oluşan duvarlarla çevrili.
Amaseia'lı Strabon Geographika'sında değiniyor DAEDALA'ya. Korsanlara yataklık eden DAEDALA oldukça sarp ve üç yanı surlarla çevrili bir kent.
Duvarsız olan yamaç kayalık duvarların işlevini görmekte.
Karaya yakın olan zirvede ufak bir kale var. Daedala çok büyük bir yerleşim yeri olmadığından, yerli kayadan oyulma merdivenli yollar, birkaç ev temeli ve zirvede olması nedeni ile, su sarnıçları başlıca kalıntıları oluşturmakta.
Akropolün özellikle batı eteğindeki güvercin yuvası tarzı kaya mezarları ile birkaç Lykia türü lahit, yukarıda değinilen kalıntılar dışındakileri sergilemekte.
Bu mezarlara ulaşmak çok zor. Kalenin hemen arkasında ise üç tane tipik Lykia kaya mezarı vardır. Bunlardan ayrı, Fethiye-Muğla karayolu kenarında küçük bir tepeye oyulmuş dorik bir mezar var.Üç basamakla çıkılmakta. George Bean Eskiçağda Lykia bölgesi adlı yapıtının 36 ve 37. sayfalarında DAİDALA kentine değiniyor. Bir yerinde diyor ki BEAN, " Strabon Daidala'dan Karia ile Lykia arasındaki sınırı belirleyen şehir olarak söz eder; ve hem Strabon, hem de Livius bu kentin Rodos Peraia'sına ait olduğunu söyler. Söz konusu bilgi, Fethiye Körfezi'ndeki Tersane Adası'nda ele geçen bir yazıtla doğrulanır, ancak bu yazıtın Daedala'daki bir mezardan geldiği de ifade edilir. "
Akropolden ve çevredeki dağlık bölgeden, İnlice Köyü sahili ve plajından Fethiye Körfezi manzarası muhteşem, cennet gibi bir yer. Geceleri konaklamak isteyenleri Cevdet Bayburtluoğlu Lykia isimli kitabında uyarıyor, sivrisineklere dikkat, arabada bile uyusanız, pencereleri sakın açmayın, veya arabanıza cibinlik yapın diyor. Şu resmi antik kent tabelalarını da hazırlayan yetkililerden de bir ricamız var, biraz dikkat, kentin tabelasında isim DEADALA yazıyor, yanlış, lütfen düzeltelim... DAİDALA/DAEDALA olacak doğrusu, bir harf değişikliğinden birşey olmaz demeyelim, çok şey olur, anlam kayar, tarih kayar, ciddiyet yok olur, DEADALA, DALA dersek DALGA geçmiş gibi oluruz işte olmaz.
KAYNAKLAR:
LYKİA: Cevdet Bayburtluoğlu-Suna- İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma enstitüsü yay. 2004
Eskiçağda Lykia Bölgesi: George Bean Çeviri:Hande Kökten Daidala maddesi: s. 36, 37 Arion yay. 1997
Türkiye'deki Tarihsel Adlar:Bilge Umar-İnkilap yay.

KRYA:
George Bean Lykia kitabında KRYA'ya değiniyor. (Bazı yayınlarda KYRA olrak da geçiyor)
" Daha ilginç olan ise, körfezin batı kıyısında ve Tersane Adası'nın (TELANDRİA) kuzeybatısında yer alan Taşyaka'dır. ( KHAROPİA) Sahile yakın, büyük oranda tahrip olmuş bir grup tapınak tipi mezar görülür. bunlardan birinde Karia dilinde bir yazıt yer almaktadır. Bu lisan henüz çözülmediği için, söz konusu yerde hangi Karia soylusunun gömülü olduğu da bilinmemektedir.
Yamaçta güvercin kayası biçimindeki mezarlardan da bulunmaktadır. Sahilden , kayaya oyulmuş basamaklarla zirvedeki küçük bir akropolise çıkılır. bu 36.5 m. uzunluğunda ve 18.2 m. genişliğindedir. Kesma taş ve poligonal örgü karışımı erken bir duvar çevirmektedir. İç kısmında, küçük bir kulenin temelleri ile bir büyük bir sarnıç yer almaktadır. Söz konusu dağınık kalıntılar KRYA şehrini temsil etmektedir. Yazıt ve sikke ile kanıtlanmakla birlikte, Stadiasmus'da belirtilen şehri , LYDAİ'nin 8 km. kuzeyinde konuşlandıran tanıma uymaktadır. Aslında antik yazarlardan KRYA hakkında çok az bilgi alınır. Pllinius bu kentten "KAÇAKLARIN KENTİ KRYA" olarak söz ederse de, bu garip nitelemenin nedeni nedeni bilinmemektedir. Körfezde bu kente ait adalar olduğundan bahsedilir., bunlardan ikisi KARYSİS ve ALİNA'dır. KRYA daima küçük bir şehir olmaktan ileri gidememiştir, ve yazıtlarda sakinlerinin isimlerine ender olarak rastlanır; bu nedenle, Taşyaka gibi küçük bir yerleşim tanımına mükemmel uymaktadır"
ARYMAXA, KALYNDA, OKTAPOLİS, TELENDROS:
Prof. Dr. VELİ SEVİN ise ANADOLU'NUN TARİHİ COĞRAFYASI-1 Adlı Türk Tarih Kurumu'nca yayınlanan 2003 Basımlı yapıtında bu kentlere değiniyor, Diyor ki;
"Aşağıda Lykia'nın sınırlarından söz edilirken de değinileceği üzere, Karia'nın doğu sınırı konusu zaman içinde değişikliğe uğramakla birlikte, GLAUKOS KOLPOS'un (FETHİYE KÖRFEZİ) doğu kıyısındaki TELMESSOS'un (FETHİYE) özel bir belirleyici nokta olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle İNDOS (DALAMAN) Çayı arasındaki LYDAİ (KLYDAİ, KHYDAİ, KURDOĞLU BURNU), LİSSA (KIZILAĞAÇ), Attika Delos Birliği listelerinde KRYASSOS adıyla geçen KRYA (TAŞYAKA), denizden 60 stadia içerde konumlanmış KALYNDA (KOZPINAR) ve Rodos Pereia'sı başlangıcı olarak kabul edilen DAİDALA'nın (İNLİCE) Karia'nın güneydeki sınır kentleri olduğu söylenebilir. Aynı konum,en önemlisi HİPPOKOME adını taşıyan sekiz köy ve kasabanın birleşmesiyle oluşmuş OKTAPOLİS(KIZILKAYA) ile İÖ 4. yüzyılın ortalarında Attika Delos birliğine Lykia kentlerinden ayrı olarak vergi vergi ödeyen, GLAUKOS Çayı'nın doğu yakasındaki TELENDROS(NİF) için de geçerlidir. Gerçekten de DEİDALA, KRYA, OKTAPOLİS ve TELANDROS kimilerince Karia'ya, kimilerince de Lykia'ya sokulmaktadır ki, bu da onların zaman zaman el değiştiren sınır bölgesindeki konumlarını yansıtmaktadır."
ARYMAXA ile ilgili yukarıdaki bilgi notunu burada da yineliyelim.
Yarımada'nın kuzey ucunda , şehir merkezinden ayrılan bir alanda, LYDAİ'nın bir halkı olan ARYMAXA/ARYMAKSA'ya ait olduğunu yazıtlardan öğrendiğimiz kalıntılara rastlanmakta. İsme buranın dışında rastlanmamaktadır. Bizans yapıları, mezar, lahit ve kaya mezarları var. Ana kara ile yarımadayı birleştiren kara bağlantısı yakınında küçük bir kale ve geç döneme ait bir duvar var.
Alıntı: EskiçaĞDA lYKİA: GEORGE BEAN, Çeviri: HANDAN KÖKTEN- ARİON YAY.

ERKMEN SENAN

LYDAİ

DAEDALA/DAİDALA/İNLİCE

Yeni Fotograf ve yazılar yüklenecek.

Labranda/Labraunda/Labraynda-Milas

2011-09-04T02:51:00.000-07:00

İsim Labraunda olarak yazılmaktadır ancak Labranda, Lambraunda ve Labraynda şeklindeki yazılışları da doğrudur. Bu karmaşanın sebebi bu adın Antik çağda asırdan asra değişmesi ve hem Antik kaynaklarda hem de ören yerindeki yazıtlarda hepsinin de var olmasıdır. En eski edebi kaynak olan MÖ 5. yüzyılda yaşamış Herodotos buranın adını Labraunda olarak yazmıştır ve Hellenistik dönemde (MÖ 3. yy – 1. yy) kullanılan en yaygın yazım şekli budur. Ancak MÖ 4. yüzyılda kısa bir süreliğine resmi olarak Lambraunda denildiği anlaşılıyor çünkü yazıtlarda tanrının adı Zeus Lambraundos olarak geçiyor. Roma döneminde, MÖ 1. yüzyılın sonlarından itibaren, Labranda yazımı giderek daha yaygınlaştı. Latincede Yaşlı Plinius (1. yy) tanrının adını Labrayndus olarak yazmıştır ki, bu durumda onun kullandığı kaynaklarda yerin adı Labraynda olarak geçmekteydi.

Bu değişik yazımlar irdelendiğinde Labraunda ve Labraundos adlarının 4 heceli Karca sözcükler olduğu görülür çünkü au harfleri diftong olmayıp iki ayrı seslidir ve vurgu a harfinin üzerinde olup u harfi nerdeyse sessizdir. Telaffuzu ise Labránda gibi olabilir. 4. yüzyılda kullanılan Lambraunda biçimindeki –m– harfi ise adın Karcada nazal telaffuz edildiği anlamına gelebilir ve de bu durum sonradan değişmiş olabilir. Ayrıca şunu da aklımızda tutmalıyız ki, yer adı olarak Labraunda, tıpkı Mylasa gibi, çoğuldur.

Labraunda’daki kutsal alandan söz eden en eski kaynak Herodotos’tur. 497’de Perslerin Karyalıları ve Miletoslu müttefiklerini yendikleri Pers Savaşları sırasında gerçekleşen Labraunda çarpışmasının anlatımında kutsal alandan kısaca söz ediliyor:
Persler geldiler ve ırmağı geçtiler. Karyalılar kavgaya Marsyas kıyılarında tutuştular. Yiğitçe dövüştüler ve uzun süre dayandılar ama sonunda sayı çokluğu karşısında ezildiler. Persler savaş alanında yaklaşık olarak iki bin kişi bıraktılar, Karyalılar on bin. Sağ kalanlar Labranda’da çınar ağaçlarıyla kaplı büyük kutsal ormanın ortasındaki Ordular Tanrısı Zeus tapınağında toplandılar (bizim bildiğimiz yalnız Karyalılar tanır Ordular Tanrısı Zeus’u). Burada toplanıp kurtuluş yolu aramaya çalışıyorlardı: Perslere teslim olmak mı, yoksa Asya’yı büsbütün bırakıp gitmek mi daha iyiydi?
Onlar böyle görüşürlerken yardıma koşan Miletoslularla müttefikleri çıkageldiler. Bu yardım karşısında Karyalılar ilk tasarılarını bırakıp yeni bir savaşla talihlerini denemeye karar verdiler. Üzerlerine gelen Perslerle tutuştular ve öncekinden daha ağır bir yenilgiye uğradılar; kayıplarının toplamı yükseldi; Miletosluların kayıpları daha da büyük oldu. Ama bu felaketten sonra Karyalılar toparlandılar ve savaşa yeniden başladılar. Perslerin Karya siteleri üzerine yürümeye hazırlandıklarını öğrenince Pedasos’a giden yol üzerinde pusu kurdular. Persler gece pusuya düştüler ve başlarında bulunan Daurises, Amorges ve Sisimakes de içinde olduğu halde kılıçtan geçirildiler; bunlarla beraber Gyges’in oğlu Myrsos da öldü. Bu işi başaranların başında Mylasalı İbanollis oğlu Herakleides vardı. İşte Perslerin bu ordusu böyle mahvolmuştur.

(Herodotos V, 119–121, çeviren M. Ökmen, A. Erhat’ın katkılarıyla, Remzi Kitabevi)

Hypocaust ve hamam

Antik Kaynaklarda Labraunda

MS 2. yüzyılda yaşayan Plutarkhos Labraunda’da tanrı Zeus’un kült heykelinin neden çift ağızlı balta tuttuğunu açıklıyor. Plutarkhos’un metninde adı geçen Gyges, MÖ 7. yüzyıl ortasında Lidya kralıydı – ki, bu tarih, kazılarda ele geçen en eski seramik buluntuların tarihiyle de uyumludur.

Labrandalı Zeus’un heykeli neden asa veya şimşek değil de balta tutuyor?

Çünkü Herakles Hippolyte’yi öldürdüğü zaman, onun diğer silahlarıyla birlikte baltasını da aldı ve Omphale’ye hediye etti. Omphale’den sonra başa geçen Lidya kralları bu baltayı kutsal alamet olarak birbirlerine aktardı, ta Kandaules’e kadar. Kandaules ise bu baltayı değersiz görüp taşıması için yoldaşlarından birine verdi. Ama Gyges ayaklanıp Kandaules’le savaşa girişince Mylasa’dan Arselis bir orduyla Gyges’e yardıma geldi. Arselis hem Kandaules’i hem de baltayı taşıyan yoldaşını öldürerek baltayı diğer ganimetlerle birlikte Karya’ya getirdi. Zeus’un bir heykelini yaptırttı ve baltayı eline yerleştirdi; bu tanrıya Labrandeus dedi çünkü Lidyalılar bu baltaya labrys diyordu.

(Plutarch, The Greek Questions 45, Moralia 301F-302A, çeviren F.C. Babbitt, Loeb Classical Library)

   Coğrafyacı Strabon ise hem Labraunda’daki mermerin muhtemelen getirildiği yer olan Mylasa’daki mermer ocaklarından hem de Mylasa ile Labraunda arasındaki yaklaşık 60 stadia (yaklaşık 10.6–11.6 km) uzunluğundaki Kutsal Yoldan söz ediyor:

Fakat Mylasa’ya gelince: o son derece verimli bir ovadadır; ve ovanın yukarısında kule gibi bir tepe ve en iyi beyaz mermer ocağı bulunan bir dağ yükselir. Şimdi bu ocak büyük yarar sağlamaktadır çünkü burası yapılar ve özellikle tapınakların yapımı ve diğer genel yapıtlar için bol miktarda ve kolay çıkartılabilen bir taş kaynağıdır. Bu nedenle kent diğerlerinden daha fazla olarak her şekilde portikolarla ve tapınaklarla süslenmiştir. …
… Mylasalıların iki Zeus tapınağı vardır, Zeus Osogo ve Zeus Labrandenos. Birincisi kentin içindedir. Labranda ise kentten uzakta Alabanda üzerinden Mylasa’ya ulaşan geçidin yanında, dağ üzerinde yerleşmiş bir köydür. Labranda’da eski bir şapel ve Zeus Stratios’un bir heykeli vardır. Bütün çevre halkı ve Mylasalılar tarafından kutsanır. Üzerinde, onların kutsal tören alayının yürüdüğü ve kutsal olarak tanınan ve şapelden Mylasa’ya kadar altmış stadia tutarında olan taş döşemeli bir yol vardır. Rahiplik görevi, yaşam boyunca kentin en seçkinleri tarafından yapılırdı.

(Strabon, Antik Anadolu Coğrafyası, XIV.659, çeviren A. Pekman, Arkeoloji ve Sanat Yayınları)

    76 yılında Vezüv’ün patlamasıyla Pompeii’de ölen Yaşlı Plinius, Naturalis Historia adlı ansiklopedisinde Labraunda’da yılan balıkları bulunan bir gölcükten söz eder. Bunu, aşağıdaki Aelianus’tan alıntıyla birlikte değerlendirirsek, Antik dünyada çok sayıda bilicilik merkezinin ortaya çıktığı MS 1. yüzyılda Labraunda’da kurulmuş olabilecek, balıkların hareketine göre kehanette bulunan bilicilik merkezi için kanıt kabul edebiliriz:

İmparatorumuzun bazı ülkelerinde, balıklar insan elinden yem yerler ama – eski yazarların yapay havuzlarda değil de doğal gölcüklerde olduğunu hayretle kaydettikleri gibi – Sicilya’da Syracusa’nın yakınındaki Helorus kalesinde ve benzer şekilde Zeus Labrayndus pınarında, yılan balıkları küpe bile takmaktalar.

(Pliny, N.H. 32.16, çeviren W.H.S. Jones, Loeb Classical Library)

        MS 2. yüzyılın ikinci yarısında yaşayan Aelianos da Labraunda’daki kaynaktan söz eder ama onun versiyonunda Plinius’un söz ettiği gibi yılan balıkları değil de kaynakta ehli balıklar vardır. Aelianus’un verdiği Labraunda-Mylasa arası mesafe 70 stadion (yaklaşık 12.4–13.5 km) olup Strabon’un verdiği 60 stadiondan daha gerçeğe yakın bir değerdir. Aelianus ayrıca Labrandeus epiteti için Plutarkhos’un önerdiğinden farklı bir etimoloji verir. Bölgede şiddetli ve ağır yağışlar olmasına karşın bugün bilim adamları Labraunda adının ilk kısmının Hitit metinlerinde geçen laparsaadlı bitki ile aynı kökten geldiğini düşünüyorlar.

Çağrılınca cevap veren ve elden yiyecek kabul eden ehli balıklar birçok yerde bulunur ve yetiştirilir,… ve berrak sulu pınarı olan Zeus Labrandeus kutsal alanında. Orada balıkların altın kolyeleri ve yine altından küpeleri vardır. Bu Zeus’un kutsal alanı Mylasa kentinden 70 stadion uzaktadır. Heykelin yanına bir kılıç yerleştirilmiştir… ve Zeus’a burada Labrandeus epiteti verilmiştir çünkü şiddetli [Yunancada labros] ve ağır sağanaklar gönderir

(Aelian, On Animals 12.30; çeviren A.F. Scholfield, Loeb Classical Library)

Değerli Dostum CELAL ERCİYAS'a güzel LABRANDA Fotografları için çok teşekkür ederim.

Yeni yazı ve fotograflar yüklenecek.

Eflatunpınar Hitit-Luvi Kaya Anıtı-Karalis/Beyşehir Gölü doğu yakını

2011-09-02T01:53:00.000-07:00

Beyşehir Gölü yanında, Beyşehir-Kıreli (Antik KARALİA/KARALİS Gölüyle isim benzerliği ilginç)arasında yaklaşık orta yerde, her ikisinden 15 km. kadar uzaklıkta, yol alçak bir tepeciği aştıktan sonra,(Değirmen Tepeciği) aynı yerde Selki kasabasına ve İmrenler köyüne uzanan toprak yolların ana yolla birleştiği kavşak bulunmakta. Buradan 200 metre kadar önce yani güneyde, ana yol bir dereyi aşar. O dere Eflatun deresidir. Bunun aşıldığı yerden de 200metre toprak yol güneye gider. Bu dereye yapacağınız 45 dk. bir yürüyüş sizi Eflatun Dere'nin kaynağına yani EFLATUN DERE'sine küçük köye ve EFLATUNPINAR anıtına ulaştırır.

EFLATUNPINAR HİTİT-LUVİ KAYA ANITI
İÖ II. Bin yılın başlarında Anadolu’da varlığını hissettiren, 1650’den sonra bir devlet, 1400’den sonra
bir imparatorluk olarak olarak anılan, 1190’da büyük bir yıkıma uğrayan Hitit Uygarlığının Anadolu’da
bıraktığı en önemli izler kaya anıtlarıdır. Eflatunpınar Kaya Anıtı, taş işçiliği, kabartmaları ve yapılan
kazılar sonucu ortaya çıkartılan, anıtla bütünleşik kutsal havuzu ile bütün bu kaya anıtları içerisinde ön
plana çıkmaktadır. Denilebilir ki, Yazılıkaya’dan sonra en önemli Hitit kaya anıtı Eflatunpınar’dır.
Anıt, Konya iline bağlı Beyşehir ilçesinin Sadıkhacı beldesi sınırları içerisindedir. Beyşehir Şarkiağaç
yolunun 16. kilometresinde, yoldan kuzeybatı yönünde 6 kilometre içeridedir.
İmparatorluk dönemi Hitit kaya anıtlarının belli bir bölümünün akarsu ya da pınar yakınında inşa
edildiğini görüyoruz. Eflatunpınar anıtı da bir pınarın hemen yanında yeralır. Son yıllarda Konya Müze
Müdürlüğü tarafından yapılan kazılarda anıt ve önünde yer alan havuz tamamiyle ortaya çıkarılmıştır.
Bu kazıya kadar, 1837 yılından beri anıt için yapılan tüm yorumlar, anıtın 7 metrelik bir genişliğe ve 4
metrelik bir yüksekliğe sahip olduğunu söyler. Anıtın şu anda görülebilen boyu metredir ve 30x35 metrelik dikdörtgen bir havuzu vardır.
Page 1
EFLATUNPINAR HİTİT KAYA ANITI
İÖ II. Bin yılın başlarında Anadolu’da varlığını hissettiren, 1650’den sonra bir devlet, 1400’den sonra
bir imparatorluk olarak olarak anılan, 1190’da büyük bir yıkıma uğrayan Hitit Uygarlığının Anadolu’da
bıraktığı en önemli izler kaya anıtlarıdır. Eflatunpınar Kaya Anıtı, taş işçiliği, kabartmaları ve yapılan
kazılar sonucu ortaya çıkartılan, anıtla bütünleşik kutsal havuzu ile bütün bu kaya anıtları içerisinde ön
plana çıkmaktadır. Denilebilir ki, Yazılıkaya’dan sonra en önemli Hitit kaya anıtı Eflatunpınar’dır.
Anıt, Konya iline bağlı Beyşehir ilçesinin Sadıkhacı beldesi sınırları içerisindedir. Beyşehir Şarkiağaç
yolunun 16. kilometresinde, yoldan kuzeybatı yönünde 6 kilometre içeridedir.
İmparatorluk dönemi Hitit kaya anıtlarının belli bir bölümünün akarsu ya da pınar yakınında inşa
edildiğini görüyoruz. Eflatunpınar anıtı da bir pınarın hemen yanında yeralır. Son yıllarda Konya Müze
Müdürlüğü tarafından yapılan kazılarda anıt ve önünde yer alan havuz tamamiyle ortaya çıkarılmıştır.
Bu kazıya kadar, 1837 yılından beri anıt için yapılan tüm yorumlar, anıtın 7 metrelik bir genişliğe ve 4
metrelik bir yüksekliğe sahip olduğunu söyler. Anıtın şu anda görülebilen boyu 7 metredir ve 30x35
metrelik dikdörtgen bir havuzu vardır.
Eflatunpınar Anıt Havuzunun Planı
Anıtın batılılar tarafından ilk keşfi İngiliz Hamilton tarafından olmuştur. Ancak anıtın, Yazılıkaya
kabartmaları ile ilgili olabileceğini ilk Fransız Charles Texier görmüştür.
Anıtın yapılış tarihi 13. yüzyılın son çeyreğine tarihlendirilmiştir. Bu tarihte IV. Tudhaliya Hitit
imparatoru idi. Bölgede ise Tarhuntassa kralı Kurunta hüküm sürmekte idi. Kabartmaların kaba
görünümleri anıtın yarım bırakılmış olabileceğini düşündürür. Bu dönem aynı zamanda imparatorluğun
yıkılma dönemine denk geldiği için anıtın yarım bırakılmasının nedeni anlaşılabilir.
Anıt-Havuzun en önemli cephesi kuzey cephesidir. 19 adet kabartmalı taş blok kullanılarak adeta
yapay bir kaya yüzeyi oluşturulmuştur. Kompozisyonun merkezinden oturan bir tanrı ve tanrıça çifti
vardır. Bu çiftin sağında, ortasında ve solunda şeritler halinde 10 adet karma yaratık (kanatlı cinler ve
boğa adamlar) kollarını yukarı doğru kaldırırak, ikisi kısa ve biri uzun (en üstte anıtın tamanını
kapsayan) olmak üzere üç kanatlı güneş kursunu taşımaktadırlar.
Eflatunpınar gibi büyük bir anıtta yer alan tanrı tanrıça çiftinin Hitit tanrıları içinde en önemlilerinin
olması gerekir. Bu nedenle tanrının Fırtına tanrısı, tanrıçanın ise Arinna’nın güneş tanrıçası olduğu
arkeologlar tarafından yaygın kabul görmektedir. Oturan tanrıçanın şematize edilmiş güneş şeklindeki
başlığı bu savı doğrulamaktadır.
Alt sırada ise ellerini göğüslerinde kavuşturmuş beş tanrı yer almaktadır. Bunlarda sağ ve sol baştakiler
dağ tanrılarını temsil etmektedirler. Ortada kalan üçü ise yer altı kaynak tanrılarıdır (Kaşkal-Kur).
Kaynak tanrılarının eteklerinde 6 adet delik bulunmaktadır. Dinsel törenler sırasında kanallardan Page 1
EFLATUNPINAR HİTİT KAYA ANITI
İÖ II. Bin yılın başlarında Anadolu’da varlığını hissettiren, 1650’den sonra bir devlet, 1400’den sonra
bir imparatorluk olarak olarak anılan, 1190’da büyük bir yıkıma uğrayan Hitit Uygarlığının Anadolu’da
bıraktığı en önemli izler kaya anıtlarıdır. Eflatunpınar Kaya Anıtı, taş işçiliği, kabartmaları ve yapılan
kazılar sonucu ortaya çıkartılan, anıtla bütünleşik kutsal havuzu ile bütün bu kaya anıtları içerisinde ön
plana çıkmaktadır. Denilebilir ki, Yazılıkaya’dan sonra en önemli Hitit kaya anıtı Eflatunpınar’dır.
Anıt, Konya iline bağlı Beyşehir ilçesinin Sadıkhacı beldesi sınırları içerisindedir. Beyşehir Şarkiağaç
yolunun 16. kilometresinde, yoldan kuzeybatı yönünde 6 kilometre içeridedir.
İmparatorluk dönemi Hitit kaya anıtlarının belli bir bölümünün akarsu ya da pınar yakınında inşa
edildiğini görüyoruz. Eflatunpınar anıtı da bir pınarın hemen yanında yeralır. Son yıllarda Konya Müze
Müdürlüğü tarafından yapılan kazılarda anıt ve önünde yer alan havuz tamamiyle ortaya çıkarılmıştır.
Bu kazıya kadar, 1837 yılından beri anıt için yapılan tüm yorumlar, anıtın 7 metrelik bir genişliğe ve 4
metrelik bir yüksekliğe sahip olduğunu söyler. Anıtın şu anda görülebilen boyu 7 metredir ve 30x35
metrelik dikdörtgen bir havuzu vardır.
Eflatunpınar Anıt Havuzunun Planı
Anıtın batılılar tarafından ilk keşfi İngiliz Hamilton tarafından olmuştur. Ancak anıtın, Yazılıkaya
kabartmaları ile ilgili olabileceğini ilk Fransız Charles Texier görmüştür.
Anıtın yapılış tarihi 13. yüzyılın son çeyreğine tarihlendirilmiştir. Bu tarihte IV. Tudhaliya Hitit
imparatoru idi. Bölgede ise Tarhuntassa kralı Kurunta hüküm sürmekte idi. Kabartmaların kaba
görünümleri anıtın yarım bırakılmış olabileceğini düşündürür. Bu dönem aynı zamanda imparatorluğun
yıkılma dönemine denk geldiği için anıtın yarım bırakılmasının nedeni anlaşılabilir.
Anıt-Havuzun en önemli cephesi kuzey cephesidir. 19 adet kabartmalı taş blok kullanılarak adeta
yapay bir kaya yüzeyi oluşturulmuştur. Kompozisyonun merkezinden oturan bir tanrı ve tanrıça çifti
vardır. Bu çiftin sağında, ortasında ve solunda şeritler halinde 10 adet karma yaratık (kanatlı cinler ve
boğa adamlar) kollarını yukarı doğru kaldırırak, ikisi kısa ve biri uzun (en üstte anıtın tamanını
kapsayan) olmak üzere üç kanatlı güneş kursunu taşımaktadırlar.
Eflatunpınar gibi büyük bir anıtta yer alan tanrı tanrıça çiftinin Hitit tanrıları içinde en önemlilerinin
olması gerekir. Bu nedenle tanrının Fırtına tanrısı, tanrıçanın ise Arinna’nın güneş tanrıçası olduğu
arkeologlar tarafından yaygın kabul görmektedir. Oturan tanrıçanın şematize edilmiş güneş şeklindeki
başlığı bu savı doğrulamaktadır.
Alt sırada ise ellerini göğüslerinde kavuşturmuş beş tanrı yer almaktadır. Bunlarda sağ ve sol baştakiler
dağ tanrılarını temsil etmektedirler. Ortada kalan üçü ise yer altı kaynak tanrılarıdır (Kaşkal-Kur).
Kaynak tanrılarının eteklerinde 6 adet delik bulunmaktadır. Dinsel törenler sırasında kanallardan aktarılan sular anıtın arkasında kalan bir haznede toplanarak bu deliklerden fıskiyemsi bir şekilde akıtılmamtaydı.
Page 1
EFLATUNPINAR HİTİT KAYA ANITI
İÖ II. Bin yılın başlarında Anadolu’da varlığını hissettiren, 1650’den sonra bir devlet, 1400’den sonra
bir imparatorluk olarak olarak anılan, 1190’da büyük bir yıkıma uğrayan Hitit Uygarlığının Anadolu’da
bıraktığı en önemli izler kaya anıtlarıdır. Eflatunpınar Kaya Anıtı, taş işçiliği, kabartmaları ve yapılan
kazılar sonucu ortaya çıkartılan, anıtla bütünleşik kutsal havuzu ile bütün bu kaya anıtları içerisinde ön
plana çıkmaktadır. Denilebilir ki, Yazılıkaya’dan sonra en önemli Hitit kaya anıtı Eflatunpınar’dır.
Anıt, Konya iline bağlı Beyşehir ilçesinin Sadıkhacı beldesi sınırları içerisindedir. Beyşehir Şarkiağaç
yolunun 16. kilometresinde, yoldan kuzeybatı yönünde 6 kilometre içeridedir.
İmparatorluk dönemi Hitit kaya anıtlarının belli bir bölümünün akarsu ya da pınar yakınında inşa
edildiğini görüyoruz. Eflatunpınar anıtı da bir pınarın hemen yanında yeralır. Son yıllarda Konya Müze
Müdürlüğü tarafından yapılan kazılarda anıt ve önünde yer alan havuz tamamiyle ortaya çıkarılmıştır.
Bu kazıya kadar, 1837 yılından beri anıt için yapılan tüm yorumlar, anıtın 7 metrelik bir genişliğe ve 4
metrelik bir yüksekliğe sahip olduğunu söyler. Anıtın şu anda görülebilen boyu 7 metredir ve 30x35
metrelik dikdörtgen bir havuzu vardır.
Eflatunpınar Anıt Havuzunun Planı
Anıtın batılılar tarafından ilk keşfi İngiliz Hamilton tarafından olmuştur. Ancak anıtın, Yazılıkaya
kabartmaları ile ilgili olabileceğini ilk Fransız Charles Texier görmüştür.
Anıtın yapılış tarihi 13. yüzyılın son çeyreğine tarihlendirilmiştir. Bu tarihte IV. Tudhaliya Hitit
imparatoru idi. Bölgede ise Tarhuntassa kralı Kurunta hüküm sürmekte idi. Kabartmaların kaba
görünümleri anıtın yarım bırakılmış olabileceğini düşündürür. Bu dönem aynı zamanda imparatorluğun
yıkılma dönemine denk geldiği için anıtın yarım bırakılmasının nedeni anlaşılabilir.
Anıt-Havuzun en önemli cephesi kuzey cephesidir. 19 adet kabartmalı taş blok kullanılarak adeta
yapay bir kaya yüzeyi oluşturulmuştur. Kompozisyonun merkezinden oturan bir tanrı ve tanrıça çifti
vardır. Bu çiftin sağında, ortasında ve solunda şeritler halinde 10 adet karma yaratık (kanatlı cinler ve
boğa adamlar) kollarını yukarı doğru kaldırırak, ikisi kısa ve biri uzun (en üstte anıtın tamanını
kapsayan) olmak üzere üç kanatlı güneş kursunu taşımaktadırlar.
Eflatunpınar gibi büyük bir anıtta yer alan tanrı tanrıça çiftinin Hitit tanrıları içinde en önemlilerinin
olması gerekir. Bu nedenle tanrının Fırtına tanrısı, tanrıçanın ise Arinna’nın güneş tanrıçası olduğu
arkeologlar tarafından yaygın kabul görmektedir. Oturan tanrıçanın şematize edilmiş güneş şeklindeki
başlığı bu savı doğrulamaktadır.
Alt sırada ise ellerini göğüslerinde kavuşturmuş beş tanrı yer almaktadır. Bunlarda sağ ve sol baştakiler
dağ tanrılarını temsil etmektedirler. Ortada kalan üçü ise yer altı kaynak tanrılarıdır (Kaşkal-Kur).
Kaynak tanrılarının eteklerinde 6 adet delik bulunmaktadır. Dinsel törenler sırasında
kanallardan aktarılan sular anıtın arkasında kalan bir haznede toplanarak bu deliklerden fıskiyemsi bir şekilde akıtılmaktaydı.

Eflatunpınar Anıt Havuzu Ana Cephesi
Kuzey cephesinde ana kompozisyonun iki yanında simetrik olarak iki pınar tanrıçası oturur şekilde
tasvir edilmiştir.
Havuzun güney duvarında anıta yönelmiş bir platform bulunmaktadır. Bu platformun önünde tahta
oturur vaziyette bir tanrı tanrıça çifti yer almaktadır. Tanrı kabartmasının üst kısmı yok olmuştur. Bu
çiftin Hurrilere ait Güneş tanrıçası ve Fırtına tanrısı olduğu kabul edilmiştir. Böylece Hitit Güneş
tanrıçası ile Fırtına tanrısı, Hurri’li çiftle karşılıklı oturtturulmuştur. Bu kompozisyonun altında politik
mesajların yüklü olduğu düşünülmektedir.
Havuzun doğu duvarının orta kesiminde tipik Hitit yemenileri gidirilmiş profilden bir tanrı-kral çifti
yer almaktadır.
Havuzun dışında tek blok halindeki üçlü boğa protomu (protom: insan ya da hayvan figürünün üst
bölümü; genelde mimaride dekoratif öğe olarak kullanılır) havuzda olması gereken yerde değildir.
Havuzun batı duvarının güney ucunda bulunan bir gediğin ölçüleri bu üçlü bloğun ölçüleri ile tam
uymaktadır. Bu blok da dinsel törenlerde kullanılmış olmalıdır.
Kazılarda bulunan küçük buluntular havuzun Hititlerden sonra da uzun süre kullanıldığını
göstermektedir. Roma çağında üçlü boğa protomunun bulunduğu blok da kullanılarak bir set yapılmış ve havuz daha geniş bir gölete çevrilmiştir

-

Gömeç'teki eski çağ kalıntıları (Kisthene, Passandra, Pyrrha)

2011-08-31T08:07:00.000-07:00

Gömeç merkezdeki güzel parkın içinde bu fotografları çektiğimde 2006 yazıydı. 2010 ve 2011 senelerinde ise bu önemli ve kıymetli kalıntıların çok azını bir kenara atılmış olarak gördüğümde içim acıdı. Pes doğrusu dedim,kimseye soramadım bile. Kız Çiftliğindeki KİSTHENE antik kenti, Gömeç civarında bir ilkçağ kenti olan PASSANDRA/PASANDA ve PYRRHA/PURA Karaağaç, Bademli Burun civarında ve yakınlardaki GÖMEÇ köylerinden gelen bu kalıntıların birçoğunu örneğin girlandlı altarı göremedim, Çoğunun da nerede olduğunu ilgililere, yetkililere sormalı...

Kuzeyde dik bir sırtla yükselerek kuzeydoğu-doğuya doğru sert, güney-güneydoğuya doğru yumuşak bir eğimle alçalan höyük, adını en yüksek noktasında yer alan eski bir çiftlik evinden almaktadır. Antik kaynaklardan Strabon, Sokrates ve Plinius bu bölgede Kisthene adında bir şehirden bahsederler. Strabon Kisthene'yi, Edremit Körfezi'ndeki Pura Burnu/ Pyrrha ile Midilli Adası'nın Anadolu'daki arazileri arasına koyarken, Mela'ya göre: Kisthene, Adramytteion (Ören, Burhaniye) ile Kane/Kanai (Dikili, Killik) arasındaki küçük bir şehirdir. Sokrates'te Sparta Kralı Agisilaos önderliğinde İ.Ö. 397 yılında Kisthene'nin ele geçirildiğini ve 100 Talent vergiye bağlandığını yazmaktadır.

Kız Çiftliği için antik kaynaklarda Passanda adı ile anılan başka bir kent ismi de düşünülmektedir. Stefano Bizantinos, Passandayı(Passandra) Adramytteion ile Kisthene yakınında bir yerleşim olarak tanımlamaktadır. Kiepert ise oluşturduğu haritada, Passanda'yı Gömeç yakınında bir yere koymaktadır.

Özellikle yörede çok önemli araştırmalar yapan Prof.Dr. Engin Beksaç Tarihin Işığında Burhaniye Kitabında ve Kültür Bakanlığı Araştırma Sonuçları raporlarında Kız Çiftliği Höyüğünün Kisthene olduğunu vurgulamakta.
Bu yerleşimden yakın dönemde ilk bahseden Vigant adında bir araştırmacıdır. Bölgede araştırmalar yapan Vigant 1904 yılında yayınladığı yazısında, Gömeç çevresinde gördüğü 5 adet sütun, 1 adet girlantlı altar (şu anda Gömeç Parkında sergilenmektedir) lahit kapağı, inci dizili mermer mimari parça ve bazı Bizans dönemi bezemeli plakaların varlığından söz etmektedir. Ayrıca Vigant, Gömeç Camisi önünde granitten ve mermerden sütun parçaları ve bir adet sütun başlığından bahsederek, bu
malzemelerin olasılıkla çiftlikten buraya getirildiğine değinmektedir.Vigant bu görüşünü, Gömeç halkından edindiği bilgilere dayandırmaktadır.

Bu araştırmalara dayanarak, Gömeç civarının antik kaynaklarda Kisthene ve Passanda olarak bilinen antik yerleşimlerden biri olabileceği söylenmektedir.

yükte ele geçen seramik buluntular Ege arkeolojisi için özellikle de bölgemiz için önemli veriler olarak değerlendirilmektedir. Kız Çiftliği ile Yunan dünyası arasında özellikle Korint, Rodos, lonya ile ticari ve kültürel ilişkilerin yoğunluğunu gösteren önemli deliller olarak düşünülmektedir.
Höyük özellikle Levanten dönemde Trikopi/ Kızçiftlik olarak anılmaktadır.

Gömeç yerleşim merkezinin 3 km kuzey batısında, Edremit Körfezi’nin Antarak Burnu ile Karatepe Burnu arasında kalan koyun kıyısında, deniz tarafından yükselerek güneye ve güneydoğuya doğru alçalan ve Kızçiftliği olarak bilinen tepe, Doç. Dr. Engin Beksaç ve ekibi tarafından 1997 yılında yapılan yüzey araştırması sırasında tespit edilerek Bakanlığımıza rapor edilmiş, bunun neticesinde Müdürlüğümüzce (Balıkesir Arkeoloji Müzesi) yapılan çalışma sonucunda höyük yerleşimi olarak tescile önerilmiştir.Hazırlanan belgeler doğrultusunda höyüğün nispeten bozulmamış, yüksek kısmı ile çevresindeki yayılma alanı tespit edilerek 1/1000 ölçekli paftaya işlenmiş ve Bursa KTVKK’da yapılan görüşmeler neticesinde tarafımızdan teklif edilen alan, aynı kurulun 25.09.1998/6447 sayılı kararı ile 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmiştir.

Höyüğün güneydoğusu, güneyi ve batısı, 1980’li yılların sonlarında gelen yapılaşma talepleri sonucunda, Bayındırlık Bakanlığı tarafından yaptırılan mevzii imar planları netice sinde, güneyden başlayarak yoğun bir yapılaşmaya maruz kalmış, bu yapılaşma sonraki yıllarda doğu sınıra kayarak genişlemiştir.Arkeolojik sit ilanından önce başlayan bu yapılaşma sırasında, yarım kalan veya hiç başlanılamayan inşaatlar sit ilanı ile durdurulmuştur. Kooperatif tarzındaki yapılaşmaların dur durulması, büyük hukuki problemleri de beraberinde getirdiğinden, konunun çözülmesi yolunda gelen talepler üzerine konu yeniden ilgili koruma kuruluna götürülerek, 18.12.1999/7632 sayılı kararı ile önceden belirlenen sit sınırının yapılacak sondajlar ile irdelenmesi istenmiştir.

Kuzeyde dik bir sırtla yükselerek kuzeydoğu-doğuya doğru sert, güney-güneydoğuya doğru yumuşak bir eğimle alçalan höyük adını, en yüksek noktasında yer alan eski bir çiftlik evinden almaktadır. Antik kaynaklardan Strabon, Sokrates ve Plinius bu bölgede Kisthene adında bir şehirden bahsederler.Strabon Kisthene’yi, Edremit Körfezi’ndeki Pura Burnu ile Midilli Adası’nın Anadolu’daki arazileri arasına koyarken, Mela’ya göre: Kistene Adramyttion ile Kanai arasındaki küçük bir şehirdir. Sokrates’te Sparta Kralı Agisilaos önderliğinde l.Ö. 397 yılında Kistene’nin ele geçirildiğini ve 100 Talent vergiye bağlandığını yazmaktadır.
l.Ö. 4. yy da Pers Satrabı Orantes adına para basmış olan Kisthene (paralar üzerinde Kist olarak geçmektedir), yakınında bulunan ve adına para basmış olan Adramyttion kenti dışında Edremit Körfezi’nin güneyinde önemli bir şehir gibi algılanmaktadır.

Kız Çiftliği için antik kaynaklarda Passanda adı ile anılan başka bir kent ismi de düşünülmektedir. Stefano Bizantinos, Passanda’yı Adramyttion ile Kistene yakınında bir yerleşim olarak tanımlamaktadır. Kippert ise oluşturduğu haritada, Passanda’yı Gömeç yakınında bir yere koymaktadır.Yörede en yakın dönemde araştırma yapan Alman araştırmacı Stauber’e göre ise Passanda, Ayvalık ile Gömeç arasında yer alan bir kıyı yerleşimidir. Ancak Stauber Kistenenin Gömeç’e daha yakın bir yerleşim olduğu fikrinden yola çıkarak, Passanda ihtimalini düşük tutarak ve Kız Çiftliği Höyüğünün Kistene olma olasılığı üzerinde durmaktadır.

Bu yerleşimden yakın dönemde ilk bahseden Vigant adında bir araştırmacıdır. Bölgede araştırmalar yapan Vigant 1904 yılında yayınladığı yazısında, Gömeç çevresinde gördüğü 5 adet sütun, 1 adet girlantlı altar (şu anda Gömeç Parkında sergilenmektedir) lahit kapağı, inci dizili mermer mimari parça ve bazı Bizans dönemi bezemeli plakaların varlığından söz etmektedir. Ayrıca Vigant, Gömeç Camisi önünde granitten ve mermerden sütun parçaları ve bir adet sütun başlığından bahsederek, bu malzemelerin olasılıkla çiftlikten buraya getirildiğine değinmektedir. Vigant bu görüşünü, Gömeç halkından edindiği bilgilere dayandırmaktadır.

Bu araştırmalara dayanarak, Gömeç civarının antik kaynaklarda Kistene ve Passanda olarak bilinen antik yerleşimlerden biri olabileceği söylenmektedir. 1980-1990lı yıllarda bölgede araştırma yapan Stauber, Gömeç Camisi önünde bulunan kaide şekıinde bir altar, yazıtsız bir tabula anzata ile girlantlı ve defne yaprağı bezemeli altar parçası hakkında bilgi vermektedir. Çevrede yaptığı araştırmalarda ise Gömeç ana yolunun batısında Armutova Çayı köprüsünün 500 metre kuzeyindeki bir tarlada 8 adet sütunun varlığından bahsetmektedir. Stauber, bu mimari parçalardan bir kısmını Roma, bir kısmını da Bizans Dönemine tarihlendirmektedir.
Vigant 1904 tarihli yazısında, Trikupis Çiftliği ve bunun etrafında toprağın altında birçok antik duvarın varlığından bahseder ve bu duvarların bir kısmının 3-4 metre kalınlığında alivyon tabakasıyla örtüldüğünü söyler. Stauber’de Vigantın bahsettiği Trikupi’ye değinerek, Kız Çiftliği’nin anılan yer ile aynı yer olduğunu söylemektedir. Zaten Kız Çiftliğinin bir Rum yerleşimi olduğu, Kurtuluş savaşı sırasında Yunan komutan Trikupi'nin burada kaldığı günümüzde de söylene gelmektedir. Ancak bunların dışında bölgede yapılan epigrafik araştırmalar ile, edebi metinlerden net bilgi alınmadığından, Kız Çiftliği veya yakınındaki bir yerleşimin ismini söyleyebilmek bugün için mümkün değildir. Bu bilgilerin netleşebilmesi için burada, bilimsel ve sistematik kazıların yapılması gerekmektedir.

1998 yılında belirlenen höyüğün yayılma alanı sınırlarının irdelenmesi amacıyla Müdürlüğümüzce, 2000 yılında sondaj çalışmaları başlatılmıştır .Höyüğün güney tarafında yoğun yapılaşmanın bulunduğu Kızkooptan başlayarak güney yamaç ve kuzeydoğu yamacı çevreleyen tarlalarda 111 adet sondaj çukuru açılmıştır.

Höyüğün doğusundan kuzeybatısına uzanan sur duvarı görünümündeki mimari kalıntıların dışında kalan alanda, hiçbir kalıntı veya buluntuya rastlanılmazken, özellikle güney yamacında ve doğusunda yoğun yerleşime işaret eden mimari buluntulara rastlanılmıştır.Ortaya çıkarılan duvarlar genellikle, 50-60 cm genişliğinde ve tek sıra korunmuş durumdadır. Yarı işlenmiş ince taşlar ile moloz taşların, çamur harçla örülmesi ile oluşturulmuşlardır. Duvar örgüsünde seyrekte olsa kalın ve kaba tuğla parçaları da görülmüştür.Az da olsa birkaç sondajımızda iki veya üç değişik evreye işaret eden mimariye rast lanmıştır; sondaj 61-66.

Sondaj çukurlarının yarısından fazlasında, hep aynı teknikle örülmüş duvarlar görülmüştür. Ancak bu teknikten farklı olarak sondaj 72’de bulunan ortalama 60 cm. uzunluğunda düzgün kesme taşlardan kireç harçla örülmüş muntazam duvarın yüzeye yakınlığı, tekniği ve buluntu yerine dayanarak çiftlik evi ile bağlantılı geç dönem bir yapı olduğunu düşünmekteyiz.
72 nolu sondaj çukurunun yaklaşık 10-15 metre kuzeyinde, çiftlik evinin yaklaşık 40 metre güneyindeki 74 nolu sondajda kuzey- güney doğrultusunda uzanan bir su yoluna rastlanmıştır. Karşılıklı yerleştirilmiş tektaş sırasından oluşan kanalın genişliği ortalama 15 cm.dir.

Su yolunun istikameti dikkate alındığında, 1998 yılında höyüğün güney eteğinde önceden yapılaşmış bir evin bahçesinde, su kuyusu kazısı sırasında ortaya çıkan faal vaziyetteki su sistemine dahil olabileceğini düşünmekteyiz.Mimari buluntu veren sondajlarımız içinde tek farklı olanı, 39 nolu sondajdır. Burada yoğun miktarda çatı kiremitleri, tuğla parçaları daha alt seviyede yapı taşları bulunmuştur. Bu yoğunluk bize bir atık deposu ya da bir evin çöken çatısı olabileceği fikrini vermektetir. Kiremit parçalarının özelliklerine dayanarak burası en erken M.Ö. 4. yüzyıla tarihlendirilebilir.Höyükteki çalışma!arda ana toprağa mil mediğinden, stratigrafisi henüz netleşmemiştir. Bu durumda en yardımcı unsur olarak seramikleri gösterebilmekteyiz. Ele geçen en eski seramik örnekleri M.Ö. 2.bine tarihlenen ve Griminyas olarak adlandırılan gruptur.

Özellikle höyüğün üst kısmında çiftlik evinin güneyinde açılan 74 nolu sondaj çukurunda, çok özel bir grup olan Korint seramik parçaları ile karşılaşılmıştır. M.Ö. 6-7 yy’lara tarihlenen kotyle tipi bir kap parçası örneğinde, bir hayvan dirseği ve yanında doldurma motifi rozetler görülmektedir . Italya’ya kadar görülen seramik, ithal gruplar içine girmektedir.Smyrna’da ele geçen benzer motifli bir kap parçasına dayanarak, aynı döneme tarihlendirilmektedir.Aynı dönemlere tarihlenen diğer örnekler, ince cidarlı açık renk üzerine koyu kahverengi ve kırmızı renkte dikey ve yatay paralel çizgiler ile bezenmiş Korint seramikleridir. Bu parçaların benzerleri tüm Ege ve Yunan Adaları’nda yaygın olarak ele geçmekte olup, tam kap örneklerimiz Rodos’tandır.

Höyüğün doğusuna yakın kısmında, Seç kon kooperatifi sınırları içinde açılan sondaj çukurlarının birinde, adın Rodos’taki bir merkezden alan Fikelura örneği bir kaba ait parça ele geçmiştir. Güney lonya menşeili bu tarzın benzerleri doğu Yunanistan, Rodos ve Samos Adaları’nda görülmektedir.

Lotus bantlı siyah figürlü parça, bezeme şekli ile MÖ. 6. yüzyıla tarihlenmektedir. Benzeri, Attika üretimi bir Kylix üzerinde görülmektedir.Höyüğün doğusunda Seçkon sitesi içinde siyah figür tekniğinde yapılmış bir tabak parçasıdır. MÖ. 6. yüzyıla tarihlenmektedir.Oryantalizan tipli seramik örnekleri.
Kız Çiftliği’nden oryantalizan bir tabak parçası ile benzer şekilde bezenmiş tam bir tabağa ait çizim. Çizimdeki tabak Bayraklı’da bulunmuş olup, geç Oryantalizan Döneme (M.Ö. 575-550) tarihlenmiştir. Bu tipin örnekleri Samos, Kios, Rodos, Delos Adaları’nda ağırlıklı olarak görülmekte olup M.Ö. 700-480 arasına tarihlendirilmektedirler. Genellikle beyaz zemin üzerine kahve renkli bitkisel ve geometrik bezemeler olarak belirlenmektedir. Höyükten çıkan örnekler yerli oryantalizan grubu temsil etmektedir.

Lidya tipi seramik parçası örneği, Lidya bölgesine özgü mermer taklidi kaplardan bir parça. Bu örnekler kuzey-güney Aeolya ile ilişkilere işaret etmektedir.
Höyükten Meander motif bezeli bir kap parçası ile, benzer motifli Bayraklıdan bir tabak örneği (Resim 34-35). Meander motifli bezeme, M.Ö. 1. binden itibaren yaygın olarak kullanılan motiftir.

Attika tipi siyah fimisli seramik parçalarından örnekler, kırmızı hamurlu siyah fimisli tipik ağızlı kenarlı ve kulplu seramik örnekleri M.Ö. 4. yüzyıla tarihlendirilmektedir.

Balık tabağı olarak adlandırılan bir formdan örnek parça, Hellenistik döneme tarihlendirilmektedir.
Höyüğün doğu yamacından ele geçen M.Ö. 4. yüzyıla tarihlendirilen bir Guttus örneği.
M.Ö. 4. yüzyıla tarihlenenen bk kandil örneği.
Kandil parçası , Bayraklı’da ele geçen kandiller ile, çağdaş olabileceği düşünülmektedir.
Ağırşak örnekleri, kesin tarihlemesi yapılamamaktadır.
Yeşil sırlı seramik parçası. Geç Bizans-Osmanlı dönemi arasına tarihlenmektedir.
Sonuç olarak; belirlenen sit sınırı içinde bir bölümü yapılabilen sondaj kazıları verilerine göre höyüğü en erken M.Ö. 2000’e tarihleye bilmekteyiz. Yaptığımız çalışma sadece buluntuların yayılma alanını tespit amaçlı olduğundan, ana toprağa inilmemiş daha önemlisi de höyüğün çekirdeği olarak adlandırabileceğimiz kesimde hiç çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle, bilimsel kazılar yapılmadan ve stratigrafi belirlenmeden höyük hakkında kesin bir tarihleme yapmanın uygun olmayacağı kanaatindeyiz. Yukarıda belirttiğimiz 2. bin tarihlemesini de Griminyas olarak adlandırdığımı seramik gruplarına dayandırmaktayız. Bu tarihle höyükte yoğun biçimde bulunan 8., 7., 9. yüzyıllara tarihlenen seramikler arasında bi boşluk görülse de, sonraki çalışmalarla bu boşluğun aydınlanabileceğini düşünmekteyiz.
Höyükte ele geçen seramik buluntular Ege arkeolojisi için özellikle de bölgemiz için önemli veriler olarak değerlendirilmektedir.Kız Çiftliği ile Yunan dünyası arasında özellikle Korint, Rodos, lonya ile ticari ve kültürel ilişkilerin yoğunluğunu gösteren önemli deliller olarak sunulmasının yanlış olmayacağını düşünmekteyiz.
Neriman Ozaydın - Seval Konak
Tarihin Kucağında Gömeç Sempozyumu

Kisthene Kız Çiftliği civarında geçmiş yıllarda bulunan kalıntıların fotografları:

Alinda /Karpuzlu-Tiyatro

2011-08-31T06:07:00.000-07:00

Yeni resim ve yazılar yüklenecek.

Daedala/Daidala/İnlice Asarı-Göçek

2011-08-31T04:58:00.000-07:00

Bir çam ormanının denize uzandığı bölgede, Fethiye'ye 29 km. uzaklıktaki İnlice köyü sınırları içindeki eskiçağ kenti. Antik çağdaki ismiyle GLAUCUS SİNUS/GLAUKOS SİNOS adıyla anılan Fethiye Körfezi'nin kuzeyinde kalır. DAİDALA/DAEDELE ismi, Luvi Pelasg kökenli. Bilge Umar'a göre, Da (burada çam?)-İDA (Orman, ağaç)-la ise Luvi dilindeki cık takısı. Daidala ismi Da ormancığını, Da ağaçcığını anlatmakta. Dolayısıyla Taa Edremit Körfezi'nde yer alan antik İDA/KAZ DAĞI ile adaş sayılır DAİDALA. Yakın çevrede DAYDAY diye de anılmakta.
DAEDALA çevreye hakim bir tepede. Tipik, çok büyük olmamasına karşın geçmişte gösterişli bir Lykia kenti olduğu izlenimini hemen alıyoruz. İnlice Asarı adı verilen tepeye gidiş oldukça zor. Akropol tepesi üç yönden işlenmiş taşlardan oluşan duvarlarla çevrili.
Amaseia'lı Strabon Geographika'sında değiniyor DAEDALA'ya. Korsanlara yataklık eden DAEDALA oldukça sarp ve üç yanı surlarla çevrili bir kent.
Duvarsız olan yamaç kayalık duvarların işlevini görmekte.
Karaya yakın olan zirvede ufak bir kale var. Daedala çok büyük bir yerleşim yeri olmadığından, yerli kayadan oyulma merdivenli yollar, birkaç ev temeli ve zirvede olması nedeni ile, su sarnıçları başlıca kalıntıları oluşturmakta.
Akropolün özellikle batı eteğindeki güvercin yuvası tarzı kaya mezarları ile birkaç Lykia türü lahit, yukarıda değinilen kalıntılar dışındakileri sergilemekte.
Bu mezarlara ulaşmak çok zor. Kalenin hemen arkasında ise üç tane tipik Lykia kaya mezarı vardır. Bunlardan ayrı, Fethiye-Muğla karayolu kenarında küçük bir tepeye oyulmuş dorik bir mezar var.Üç basamakla çıkılmakta. George Bean Eskiçağda Lykia bölgesi adlı yapıtının 36 ve 37. sayfalarında DAİDALA kentine değiniyor. Bir yerinde diyor ki BEAN, " Strabon Daidala'dan Karia ile Lykia arasındaki sınırı belirleyen şehir olarak söz eder; ve hem Strabon, hem de Livius bu kentin Rodos Peraia'sına ait olduğunu söyler. Söz konusu bilgi, Fethiye Körfezi'ndeki Tersane Adası'nda ele geçen bir yazıtla doğrulanır, ancak bu yazıtın Daedala'daki bir mezardan geldiği de ifade edilir. "
Akropolden ve çevredeki dağlık bölgeden, İnlice Köyü sahili ve plajından Fethiye Körfezi manzarası muhteşem, cennet gibi bir yer. Geceleri konaklamak isteyenleri Cevdet Bayburtluoğlu Lykia isimli kitabında uyarıyor, sivrisineklere dikkat, arabada bile uyusanız, pencereleri sakın açmayın, veya arabanıza cibinlik yapın diyor. Şu resmi antik kent tabelalarını da hazırlayan yetkililerden de bir ricamız var, biraz dikkat, kentin tabelasında isim DEADALA yazıyor, yanlış, lütfen düzeltelim... DAİDALA/DAEDALA olacak doğrusu, bir harf değişikliğinden birşey olmaz demeyelim, çok şey olur, anlam kayar, tarih kayar, ciddiyet yok olur, DEADALA, DALA dersek DALGA geçmiş gibi oluruz işte olmaz.
KAYNAKLAR:
LYKİA: Cevdet Bayburtluoğlu-Suna- İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma enstitüsü yay. 2004
Eskiçağda Lykia Bölgesi: George Bean Çeviri:Hande Kökten Daidala maddesi: s. 36, 37 Arion yay. 1997
Türkiye'deki Tarihsel Adlar:Bilge Umar-İnkilap yay.
ERKMEN SENAN

İnlice Köyünün coğrafyası:
Ülkemizin güney batısında yer alan Muğla İlinin şirin ilçesi Fethiye'ye bağlı bir köy olup 20 km batısında yer alır.Koordinatları 36.75 Kuzey enlemi ile 29.01 Doğu boylamı arasındadır. Doğusunda Kertmeç, Kuzeyinde Asar Tepesi, batısında Göcek Beldesi vardır. İnlice Çayı'nın yardığı bir vadide kurulmuştur. Sadece denize bakan batı kısmı açıktır. Kalan tüm yönleri gittikçe yükselen dağlarla çevrilidir. Bu dağlar tüm Akdeniz Bölgesi boyunca uzanan Toros dağlarının başlangıcını oluşturur. Kuzeydeki dağlar sert volkan kayaçlarından oluştuğu için ulaşılması ve geçilmesi daha zordur.Bu yüzden kuzeydeki ormanlık alan fazla zarar görmeden günümüze kadar gelebilmiştir. Doğu ve güneydeki dağlar ise daha yumuşak bir malzemeden olduğu için buradaki ormanlık alana daha kolay ulaşılmış ve kesimler yapılmıştır.
Köye hayat veren ise Kertmeç-Kızlangedik'ten doğan İnlice Çayı'dır.Bir vadi oluşturarak aynı köy sınırları içindeki İnlice Plajından Fethiye Körfezine dökülür. İnlice Ovasını sular.Köyün ilgi odağı olmasının belki de en büyük nedeni bu çaydır. Çevre köylerde her dönem su sorunu yaşanırken İnlice Köyü bu sorunu yaşamamıştır. Bunun dışında İnlice Köyü'nü çevreleyen dağlar da kaynak suyu bakımından çok zengindir ve bu suların çoğu kaliteli içme suyudur.
Köyün iklimi yörede hakim iklim olan Akdeniz iklimidir ki; yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer.Bu iklim özellikleri ile seracılığa çok uygundur. Son yıllara kadar seracılık yoğun olarak yapılmakta iken yavaş yavaş terk edilmektedir.
Bitki örtüsü de iklime bağlı olarak gelişmiştir. Karakteristik olarak maki çeşitleri ve kızılçam bol miktarda görülür.Zeytin,sandal, mersin, hayıt,pıynar, çetir pıynar, dut,karaağaç, kızılağaç (boya), çınar (kavak) ve sığla (günlük) ağacı doğal ortamda yetişir. Bu ağaçlardan karaağaç, tehlikede olan bir orman türü olup artık köyün belirli kısımlarında kalmıştır. Sığla ağacı da sadece batı yönündeki sulak bir alanda yoğun olarak yetişmekte olup nazlı bir ağaçtır.Koruma altında olmasına rağmen çevresine kanalların yapılması sonucu taban suyu derinleşmiş ve bu nadide türün geleceği tehlike altına girmiştir. Çünkü sığla ağacı sulak alanların bitkisidir ve bundan 15-20 yıl önce bu ağaçların her birinin köklerinin altından sular çıkmakta ve bu ağaçlara can vermekteydi. Sığla ağacı suyu bu şekilde kolayca bulduğu için köklerini derine salmaz ve yüzeye yayılır.Ayrıca çevresindeki yerleşimler de, sınırlı alanda varlığını sürdürmeye çalışan ağaç için bir tehdittir. Onun için son yıllardaki gelişmeler sığla ağaçlarının geleceği açısından olumsuz özellikler taşımaktadır.
Zeytin ağacı binlerce yıldan beri yörenin bitkisi olmasına rağmen son yıllarda adeta yeniden keşfedilmiş ve doğal ortamlarının yanında uygun araziler de zeytin ile doldurulmaya başlanmıştır. Ancak doğal ortamdaki zeytinlik alanı imar etmek adına buralardaki doğal bitki örtüsü yok edilmiştir. İmar çalışmaları hem erozyona neden olmuş hem de bu doğal ortamda yaşam alanı bulan hayvan türlerinin gittikçe yok olmasına neden olmuştur. Ayrıca zeytin ağaçlarının daha verimli olması için atılan kimyevi gübreleri yem zanneden kuşlar zehirlenerek son yıllarda hızla azalmıştır. Artık ormanlık alanların bir şekilde işlenmesi sonucu doğal yaşama alanlarını kaybeden birçok tür azalmış ya da yok olmuştur. Büyük olasılıkla yakın bir zamanda keklik ve karatavuk sesleri duyulmayacaktır.
Göçmen kuşların göç yolu üzerinde iken yaklaşık kırk yıldan beri göçmen kuşlar uğramamaktadır. Hâlbuki göçmen güvercin, kaz, ördek ve turna sesleri daha birçoğumuzun kulaklarındadır. Göçmen kuşların gelmemesinin en büyük nedeni ise köy merasının bulunduğu sulak alanın kurutulması. Bu alanın etrafına atılan kanallar suyun çekilmesine ve yaban hayatın bitmesine yol açmıştır.

İnlice köyünün kısa tarihi:

İnlice Köyü'nün tarihi bugüne kadar araştırılmamıştır. Sadece Antik döneme ait çok kısa bilgiler elde edilebilmiştir. Köyün kuzeyindeki İnlice Asarı denilen yüksek tepedeki kale , kalıntı ve kaya mezarlarından çok kısıtlı bilgilere ulaşılabilmektedir.Her dönemde işlek ticaret yollarının dışında kalan İnlice Köyü maalesef çok gelişmiş bir merkez olamamıştır. İnlice Körfezinde denizdeki çok az kalıntıdan burada bir iskelenin olabileceği tahmin edilebilir. Bunun dışında köyde yaşam alanı olarak güneye bakan kuzey yamaçları tercih edilmiştir.Bunun nedeni hem güneşten daha fazla yararlanmak hem de herhangi bir tehlike anında ulaşılması imkansız olan İnlice Asarına sığınmaktır.Ayrıca İnlice Asarının hemen yanındaki Kargıcak deresi de tercih nedeni olsa gerektir. Nitekim daha sonraki yerleşimler de Kargıcak Deresi çevresinde olmuştur. Ancak gerek köyün genişlemesi, gerekse erozyon sonucu Kargıcak ve çevresinin çoraklaşması buradaki yerleşimin daha aşağılardaki düzlüklere kaymasına neden olmuştur.
İnlice Köyü ile ilgili tespit edebildiğimiz ilk belge 1530 (Hicri:937) yılına ait 166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defterindedir.Defterin 557. sayfasında Menteşe Vilayeti Pırnaz Nahiyesinde İnlüce Cemaati adı geçmektedir. Bu cemaat üç hane olup göçebedir.Yerleşik yaşama geçmemiştir. Menteşe Sancağına 350 akçe vergi ödemiştir. İnlice adının bu cemaatten mi kaynaklandığı yoksa bu cemaatin adının İnlice Köyüne göç etmesinden dolayı burada bol miktarda buluna inlerden mi kaynaklandığı konusunda bir bilgimiz yoktur. Ancak Osmanlı tapu defterlerinin incelenmesi sonucu çok daha ayrıntılı bilgilere sahip olunabilecektir.
Alıntı:http://okulweb.meb.gov.tr/48/05/688411/tar.html

Yeni yazı ve fotograflar yüklenecek.

Telmessos/Telebehi/Fethiye

2011-08-31T04:52:00.000-07:00

Yeni yazı ve fotograflar yükllenecek.

İasos/Kıyıkışlacık

2011-08-30T05:57:00.000-07:00

Yazı ve yeni fotograflar yüklenecek.

Erythrai/Ildırı Antik Tiyatro

2011-08-23T06:23:00.000-07:00

Erythrai/Ildırı Akropol ve Athena Tapınağı

2011-08-22T16:00:00.000-07:00

Erythrai Akropolünden Ildırı Liman ve Hippi/Hippous Adaları

2011-08-22T15:23:00.000-07:00

Erythrai /Ildırı-Heroon (Yiğit Ata mezarı ve tapkı yeri)

2011-08-22T14:46:00.000-07:00

ERYTHRAİ Antik kentinde HEROON (Yiğit Ata mezarı ve tapkı yeri) diye adlandırılan yapı, Tiyatronun kuzeybatı yakınında, devlet agorası alanının kuzey bitişiğinde bulunmakta. Önemli bir kişinin anıtsal mezar yapısı olduğu sanılıyor, fakat kimin için yapıldığı konusunda henüz bir bilgi edinilemedi. Yapım tarihinin ise İ. Ö 4. yüzyıl olduğu düşünülmekte.

Erythrai /Ildırı Akropolündeki Matrone Kilisesi

2011-08-20T07:59:00.000-07:00

ERYTRAI antik tiyatrosunun yanındaki dar,toprak yoldan akropole doğru tırmanarak MATRONE Kilisesinin önüne geliyorsunuz. Manzara muhteşem, biraz ilerde Athena tapınağının arkaik izleri dururken burada bir geç dönem kilisesi ile karşılaşmak biraz sürpriz oluyor. Önde Hippi adalarına bakarken, sağda MİMAS /KARABURUN ve GERENCE Körfezini seyredebilirsiniz. Arkada ALEON Irmağı'nın kurumuş fakat tarihten gelen etkileyici izleri.
Akropoldeki Matrone Kilisesi büyük ölçüde ayakta. Kilisenin önünde Hristiyan ölülere ait mezarlar görüyoruz. Kazı ekibi bu bölgeyi yoğun ağaç ve çalılardan arındırmış. Mezarların çevresini temizlemişler ve bir çevre düzenlemesine gitme kararı almışlar.
Kazı Kurulu başkanı Doç. Dr. AYŞEGÜL AKALIN- ORBAY diyor ki;
"Biz bu kiliseyi düzenleme kapsamında içindeki dolguyu da kaldırmaya başladık. Bu dolgu içinden hem arkaik tapınak hem de tiyatroya ait mimari elemanlar ve yazıt parçaları çıktı ki bu tabi elemanları tasnif etmeye başladık. Ancak dolgu kaldırıldıkça yapının zaten köylülerin belirttiği üzere 50li yıllarda kasten yıkılan binanın , üç nefli olduğunu bunları bölen tonoz ve fil ayaklarının yok edildiğini gördük. Bu nedenle iç kısımdan bu duvarların iskelelerde desteklenmeden dolguyu boşaltmaya devam etmenin tehlikeli olabileceğini düşünüyoruz. Çalışmalar sırasında bu kilisenin halen özellikle Yunanistan ve adalardan gelen kişiler tarafından bilinip kutsal yapı niteliğiyle de yoğun ilgi gördüğüne şahit oluyoruz.
Erythrai kapsamında sanat tarihçi ve restorasyonla uğraşan uzmanlar tarafından değerlendirilmeye değer bir yapı olduğunu düşünüyoruz."
http://www.izmirkulturturizm.gov.tr/dosya/1-279633/h/erythrai-cesme-kazisi.pdf

Yazılar yüklenecektir.

Erythrai/Ildırı çevresindeki Antik Aleon Irmağı/Azmak Deresi

2011-08-19T12:44:00.000-07:00

Aleon Irmağı'nın kaynak havuzundaki ilkçağ duvarlarından iki fotograf;

Erythrai Akropolünden, Matrone Kilisesi ve Athena Tapınak yerinden ALEON Irmağının günümüzdeki konumunu gösteren fotograflar;

Plinius'un bildirdiği gibi yazıtlarda ALEON nehrinden söz edilmektedir. Buna karşın Erythrai sikkelerinde Axus adı verilen bir nehir tanrısı simgelenir. Bugün Erythrai'da, örenin güneyinden körfeze akan tek bir ırmak vardır. Örenin kuzeyindeki ırmak yatağı şimdi kuru bir deredir. Azmak deresi de denir. Derenin çevresinde de eski çağ malzemesi yoğun bir biçimde görünmektedir.
Aleon ırmağı'nın çıkış yerinde bir havuz var. Aleon Erythrai kent kalıntılarının doğu yanıbaşından doğan, kenti taşıyan tepenin güney eteğinden geçip hemen orda denize dökülen bir dere. (Plinius V 117) Suyu tuzlu ve kükürtlü olan bu derenin bir havuz gölcüğü içinde kaynayan başlangıç pınarlarının kimi sıcaktır, ılıca suyudur, fokur fokur kaynar,. Derenin çıkış yerindeki, sözü edilen halkapınar havuzcuğunun iç yüzü daha ilkçağda taşla döşenmiş idi. (Alıntı: IONİA: Bilge Umar- Satrote/Erythrai sayfa:107)
George Bean Eskiçağda Ege Bölgesi (ARİON YAY. Çeviri:İNCİ DELEMEN)adlı yapıtında ALEON'la ilgili şunları yazıyor;
"Böylece sınırlanan topraklar, surların içinde kentin doğusunda ortaya çıkan bir ırmakla sulanır. Irmağın denize yakın kesimleri çevreyi bir bataklığa dönüştürmüştür. Güçlü akıntısıyla iki değirmeni çalıştırabilmektedir." derken, İsmi konusunda çelişkiye düşüyor ama Plinius'a gönderme yaparak, "Yazıtlarda ALEON ırmağından söz edilmekte, Plinius'ta bunu doğruluyarak sularının insan vücudunda kıl çıkartmak gibi garip bir özelliği olduğuna işaret etmektedir."
Ayrıca ERYTHRAİ ile ilgili kanımca en önemli kaynak değerli Arkeolog Prof. Dr. CEVDET BAYBURTLUOĞLU'nun ERYTHRAİ kitabındadır, Bayburtluoğlu'da Plinius'un alıntılarıyla ALEON'u belgelemekte. Bayburtluoğlu bu ayrıntılı ERYTHRAİ kitabında 2,4,9,15,24,26,44,45,47,79,81,82. sayfalarında ALEON/ALEOS'a değiniyor. Örneğin 4. sayfada diyor ki; "Yarımadanın diğer kısımlarını bir tarafa bırakıp yalnızca Erythrai çevresini incelersek bugünkü köylülerin AZMAK dedikleri ve eskilerce Aleon veya Aleos olarak isimlendirilen derenin başlıca akarsu olduğunu görürüz. ALEON ve ALEOS antik şehrin surları içinde KLAZOMENAİ Kapısının yakınında kaynak olarak doğmakta ve menderesler çizerek köyün güneyindeki koyda denize ulaşmaktadır.
ERYTHRAİ sonraları Akropol ile kıyı arasındaki batı yamacına doğru kaymış, daha sonra ALEON'un suladığı düzlükte genişlemiş ve nihayet Hellenistik ve Roma devirlerinde doğudaki yerleşmeye ek olarak, özellikle imalat atölyeleri gibi tesisler Akropolün kuzeyindeki surlar içinde kalan sahada yoğunlaşmış. Antonius Pius dönemindeki sikkelerde NEHİR TANRISI:ALEON ismi geçmekte. Akropolün kuzeyinde, güney kuzey doğrultusunda uzanan ALEON nehrini kesen Aquadukt/Su kemeri Bizans döneminden kalma. Vaktiyle akan ALEON Nehri'nin geçtiği yerlerde antik kanal izleri bulunmakta. Piri Reis ise Kitab-ı Bahriye'sindeki haritada ALEON Irmağını MA-i Ildır olarak göstermiş...

Erythrai/Ildırı-Cennettepe'deki Roma Dönemi Mahallesi ve Mozaikler

2011-08-18T13:33:00.000-07:00

ERYTHRAİ'de son dönem kazılarında CENNETTEPE'deki ROMA VİLLALARI ve Çok güzel mozaikler ele geçirildi. Bu mozaikler aynı dönemde Anadolu'nun birçok yerinde gördüğümüz örneklere benziyordu.
Örneğin Edremit Körfezi'ndeki ANTANDROS Roma Mahellesinin villasındaki mozaiklerle, EPHESOS Yamaç ve PERGAMON'daki Z yapısıyla dönemsel bağlar kurmak mümkündü.
Kazı sayfasındaki yazıyı da sizinle paylaşıyorum.
CENNETTEPE ROMA MAHALLESİ:

Ildırı Köyü'nün hemen girişinde deniz kenarında yer alan yüksek düz yükselti, Roma Döneminde yönetici ve elitlerin oturduğu zengin bir mahalle olarak karşımıza çıkmaktadır. Yine Prof. Akurgal döneminde burada başlanılmış olan kazılarda Hellenistik Dönemden 19. yy.’a kadar üst üste inşa edilmiş büyük yapı kompleksleri gün ışığına çıkarılmıştır. Bunlar üzerinde bulunan mozaikler ise Cennettepe’nin, esas Roma döneminde Erythrai’ın zengin ve görkemli kesimini teşkil ettiğini ortaya koyar. Öyle ki Roma Dönemi katına ait yapıların tabanını süsleyen bu büyük mozaik panolar teknik ve estetik açıdan döneminin üstün kaliteli örnekleridir ve İS 1-2.yy’lara tarihlenirler. Mozaiklerin bir kısmı Prof. Akurgal Döneminde Avusturyalı uzmanlarca restorasyona tabi tutulmuş ancak kazılardan sonra açıkta kaldıkları için büyük ölçüde tahrip olmuşlardır. Günümüze gelmelerini ise 1998’de Çeşme Müzesi tarafından alanın tel örgüyle çevrilmesi ve mozaiklerin bir kısmının da mermer kumu ile kapatılmasına borçluyuz. İÖ. 3. yy dan 19 yy la kadar iskan görmüş Cennettepe’de ekibimiz, buradaki kazıları hızla tamamlayıp bilimsel yayınlarını yapmak için çalışmaktadır, paralelinde uzmanlardan oluşan diğer teknik ekibimiz de mozaiklerin konservasyonlarına başlamıştır. Öyle ki biz Ildırı’nın tam girişinde yer alan Cennettepe’yi, kısa vadede bir üst örtüyle korunan yarı açık bir müze şeklinde, önündeki alanı da kültürel aktivitelerin yürütüleceği bir “arkeoloji-kültür parkı” olarak sunmayı hedefliyoruz.
Roma Döneminde de Erythrai’ın ticari etkinliğinin yoğun olduğu, ürettiği çok kaliteli şaraplarla antik dünyada ünü bulunduğu bilinmektedir. Hellenistik ve Roma Dönemindeki zenginliğini yerleşimin kuzeyindeki ve “Cennet Tepe” diye adlandırılan kesimdeki, tabanları mozaikli Roma evleri büyük ölçüde yansıtmaktadır. Fakat yerleşimin Roma Dönemi, daha önceki araştırmaların özellikle Arkaik akropolde yoğunlaştırılmasından dolayı yeterince bilinmemektedir. Değinilen tüm bu yönleriyle Erythrai İonia ve Batı Anadolu arkeolojisi için önemli sonuçlar verecek bir merkezdir.

Erythrai’da arkeolojik kazılara 2006 Kazı Sezonunda Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Ayşe Gül Akalın başkanlığında ve Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Öğr. Gör. Dr. Kamil Doğancı’nın yardımcılığında yeniden başlanmıştır.

Kazı Kurulu Başkanı Sayın DOÇ. DR. AYŞEGÜL AKALIN.

Niobe/Ağlayan Kaya-Spylos Magnesia'sı-Manisa

2011-08-18T03:57:00.000-07:00

Bir Lydia efsanesi der ki;
Magnesia'nıngüneyinde yükselen Spil Dağı’nın (SPYLOS/ZAPASLA) mekân olduğu öykülerden biri de Niobe’ye aittir. Tantalos'un kızı Niobe, Manisa’da doğmuş, yine efsaneye göre tanrıça Leto ile birlikte büyümüş, onunla arkadaşlık etmiştir. Daha sonra Thebai Kralı Amphion ile evlenen Niobe’nin yedi kız, yedi erkek olmak üzere ondört çocuğu olur. Bu olay üzerine Niobe kendini öyle beğenir ki Thebai kadınlarının büyük saygı duyduğu tanrıça Leto’nun onuruna tütsü yakmak için toplanılan tapınakta insanlara emir veren bir sesle; “İnsanlar! Neden Leto’yu önere ediyorsunuz, kraliçeniz ben varken? Neden Leto’ya tapıyorsunuz? Onun sadece iki çocuğu var. Benim ise ondört! Alkışlarınızı ve adaklarınızı bana yapın, ona değil!” der. Leto bunları duyunca çok üzülür ve öfkelenir. Niobenin cezalandırılmasını ister. Çocukları Artemis ve Apollo’yu yanına çağırarak durumu anlattığında iyi kardeş Niobe’ye hak ettiği cezayı vermek için harekete geçerler.

Niobe’nin yedi oğlu Kitheron dağının kayalıklarla örtülü sarp yamaçlarında avlanırken Apollo öğle vakti onları kıstırdı ve görünmez okları ile yedisini de öldürdü. Refakatçilerinin yakarışlarını duyan Niobe hızla olay yerine gider ve kızları da onu izler. Niobe oğullarının üzerine kapanarak acıyla çığlıklar atar. O an yasta olmasına rağmen halka, gururlu bir şekilde, Leto’ya “sen henüz zaferi kazanmadın. Çünkü hala senden daha değerliyim. Yedi çocuğum kaldı, senin ise sadece iki çocuğun var” cümlesini daha bitirmeden Artemis yedi okla kızlarını da öldürüyor. Çocukların cesetleri 10 gün sonra tanrılar tarafından gömülür.

Niobe çocuklarının başına gelen bu olay üzerine günlerce ağlar ve çocuklarının öldüğü dağa çıkıp Zeus’tan kendisini kayaya çevirmesini ister. Zeus’ta bu acılı annenin isteğini yerine getirip onu çocuklarının cenazesinin başında bir kayaya çevirir.  Karaköy semti Çaybaşı Mevkii’nde kadın başı şeklindeki bu kayanın göz çukuru şeklindeki girintilerinden yakın zamana kadar sızan su damlaları Niobe’nin gözyaşları olarak yorumlanır ve halk arasında “Ağlayan Kaya” adıyla anılır. Yakından bakıldığında doğal bir kaya oluşumu, batı yönünden biraz uzaklaşılarak bakıldığında ise kadın başı şeklinde görünen bu kaya günümüzde en çok ziyaret edilen yerlerden biri olmuştur.

Myndos/Gümüşlük

2011-08-17T10:17:00.000-07:00

MYNDOS
Topografik Yapı:  Muğla İli, Bodrum İlçesi, Gümüşlük Beldesi sınırları içerisinde kalan ve antik coğrafyada Karia kentlerinden birisi olan Myndos, Strabon'un da tanımladığı gibi, Halikarnassos'un hemen yakınında, Kos'un Scandaria Burnu’nun karşısında, Termerium Burnu üzerinde yer almaktadır.  Gümüşlük batı uzantısı yüksek bir yarımadadır ve bağlantıyı sağlayan dar boğaz, Knidos’ta olduğu gibi, muhtemelen erken dönemlerde bir koridorla birbirinden ayrılmaktadır. Myndos’u Halikarnassos’a bağlayan alanda tepelerin arasında pek çok zengin ve verimli vadiler, bu vadilerdeki karşılıklı bayırlarda rüzgar değirmenleri ve yerleşimlerin olduğu tali alanlar bulunmaktadır. Bu araziler kara bağların, diğer bir ifade ile siyah üzümün memleketi olarak bilinmektedir.Tarihçe:  İ.Ö. 2. binde Minos Krallığı'nın egemenliği altında olmak üzere Pelasglar ile birlikte adalarda yaşayan Lelegler, Karia kıyılarına çıkarak ilk sahiplerini buralardan uzaklaştırıp, kendi kentlerini kurmuşlardır. Böylece Myndos, Lelegler tarafından Karia Bölgesi'nde kurulan sekiz kentten birisi olmuştur. Strabon göre diğer yedisi Leleg kenti; Termera, Side, Madnasa, Padasa, Uranium, Telmessos ve Theangela/ Syangela'dır. Yine Strabon'a göre, Karia Satrabı Mausolos İ.Ö. 4. yüzyılda sekiz kentten altısını boşaltarak, buralarda yaşayan insanları Halikarnassos’a yerleşmeleri konusunda baskı uygulamıştır. Ancak Myndos'a dokunulmayarak, kent kıyıya doğru, yani şimdi Gümüşlük Beldesi'nin bulunduğu alana taşınmıştır. Eski kent ise daha sonra Palaimindos olarak anılmıştır.  Mausolos tarafından yeniden inşa ettirilen kent, Yunan şehircilik anlayışına uygun bir şekilde planlanmış ve yerleşim alanının tamamı sur içerisine alınmıştır. Günümüze kadar gelen kent dokusu Mausolos tarafından kurulan kente aittir. Ancak Roma imparatorluk çağında da büyük eklemeler söz konusudur.  Herodot yaklaşık İ.Ö. 500 yılında kentin Aristogoras'ın donanmasına bir gemi verdiğinden, Attik-Delos Deniz Birliği'nin ilk üyelerinden birisi olduğundan bahsetmekte ve Birliğe 12 talent vergi ödemek zorunda olduğundan söz etmektedir. Bu ağır vergi yüzünden bu dönemde şehrin oldukça küçüldüğü bilinmektedir.  İ.Ö. 334'de B. İskender Myndos'u kuşatmış, fakat alamayınca Halikarnassos'a yönelmiştir. Daha sonra B. İskender'in komutanlarından Ptolemaios ile Asandros İ.Ö. 333'de Satrap Orontobates'i yenilgiye uğratarak Myndos ile birlikte bütün Karia Bölgesi’nde hakimiyet sağlamışlardır. B. İskender'in imparatorluğunun parçalanmasından sonra, Mısır'da bulunan Ptolemaios Krallığını kurması üzerine Myndos Ptolemaioslar Hanedanlığı'nın idaresine girmiştir (İ.Ö. 308-275). Sonrasında ise Myndos'un Lysimakhos Hanedanlığı'nın idaresine girdiği görülmektedir.  İ.Ö. 201 'de Lade Deniz Savaşı’nda Rhodos donanması Myndos Limanına sığınmıştır. İ.Ö. 197'de ise kenti Rhodos koruması altında görmekteyiz. İ.Ö. 196 yılında Suriye Kralı Antiokhos'a karşı Rhodos'la işbirliği yaparak bağımsız olmuştur. Bu tarihte şehir ilk kez kendi şehir sikkelerini darp etmiştir. Daha sonra Pergamon Krallığı idaresine giren kent, İ.Ö. 133'de Pergamon'un son kralı III. Attalos'un ölümü üzerine bıraktığı vasiyetname ile Roma'ya bırakılmış. Böylece imparatorluğun Küçük Asya kentleri arasında yer almıştır.  İ.Ö. 44 yılında Caesar'ın öldürülmesinden sonra Brutus ve Cassius Roma Cumhuriyeti adına Anadolu'ya egemen olmuş ve bu tarihte Cassius donanmasını Myndos limanında barındırmıştır. Ancak Brutus ve Cassius'un donanmalarının M. Antonius tarafından yenilgiye uğratılması, bu egemenliğin kısa sürmesine ve bir süre için Myndos'un Rhodos'un hakimiyetine geçmesine neden olmuştur. Ancak Rhodos'un sert bir yönetim sergilemesi sonucu oluşan huzursuzluk, kentin tekrar Roma egemenliğine geçmesine neden olmuştur.  Kent, Hıristiyanlık döneminde Amyndos adı altında, Karia Eparchiası’na bağlı bir piskoposluk merkezine dönüşmüştür. Böylece Myndos'un geç dönemine ait bilgilere de sağlıklı bir şekilde ulaşmak mümkün olmaktadır. Karia Eparchiası’na dahil olması nedeniyle kent hakkındaki bilgileri İ.S. 375'deki konsül listelerinin yer aldığı Hierokles'ten almaktayız.  Kent, Karia Bölgesi’nin büyük bir bölümünü etkileyen büyük bir deprem ile terk edilmiş, özellikle Orta çağda kıyıların güvenliğini sağlamada yaşanan sıkıntılar nedeni ile de günümüze kadar bir daha iskan edilmemiştir. Kentin sonunu hazırlayan büyük depremin izlerini hem Doğu Limanı’nda denizin içine çökmüş olan mimari kalıntılardan, hem de büyük bloklar halinde yıkılmış olan ve birkaç örneği kısmen de olsa günümüze kadar korunmuş olan duvar parçalarından izlemek olasıdır.
Araştırma Tarihi:  Kentle ilgili modern araştırmalar 1800'Iü yıllarda başlamak üzere çoğunlukla seyyahlar tarafından yapılmıştır. Bu dönemde tiyatro ve stadyum gibi günümüze ulaşamayan kalıntılardan da bahsedilmektedir. Yine 19. yüzyılda W.R. Paton ve J.L. Myres şehri gezmiş, çoğunlukla yazıtlar üzerinde incelemeler yapmış ve kentin bir Leleg yerleşmesi değil de, Grek kenti olduğunu öne sürmüşlerdir. Bu görüşlerini de Stephanos Byzantion ve Plinius'un Myndos'u bir Hellen kenti olarak tanımlamasından hareket ederek desteklemişlerdir.  Fr. Beaufort 1811'de Anadolu'da yaptığı gezi ve araştırmalarını Karamania adlı eserinde toparlamış ve burada Gümüşlük Limanı’nın girişindeki dalgakıran ve körfezin ön kısmındaki bazı kalıntıları tespit etmiştir.  1850'lerde ise kesme taş örnekleri tepelerin yamaçlarında görülebilmekte ve ayrıca duvarların dışında birkaç mezar da dikkati çekmektedir. Kitabeler ise dikkati çekenden çok daha azdır. Myndos ve çevresiyle ilgili araştırmalar yapan C. T. Newton limandaki kıyı düzlüğünde bir tapınak büyük bir kilise ve hamamlardan söz etmektedir.  1950'li yıllarda ise G.E. Bean kenti ziyaret etmiş, liman ve şehir dokusunu oluşturan yapılar hakkında halen büyük ölçüde faydalandığımız bilgileri aktarmıştır.

Yazı ve Fotograflar yüklenecek.

Çallı Köyü-Burhaniye'de ıssız bir köy

2011-08-16T18:25:00.000-07:00

ÇALLI KÖYÜ
Burhaniye'nin doğusuna düşüyor. Kent merkezine 9km. uzaklıkta. Börezli ile Kuyucak arasında kalıyor. Önceleri 73 kişilik nüfusu vardı, şimdi 5 yaşlı aile yaşıyor. Börezli, Fuğla Tepe gezimizde rastladık ÇALLI'ya. Gerçekten kimsecikler yoktu, terkedilmiş, Antik MADRA dağının yükseltilerinin yamaçlarında yer alan ilginç evleri ve sokaklarıyla dikkatimizi çekmişti.
Bu geziye artık aramızda olmayan ama kalplerimizde yaşayan dostum Tur Rehberi MUSTAFA HALMAN'la katılalı yıllar olmuş, yukarıda yüklediğim fotografları işte bu gezide ve 2004 yılında çekmiştim. Ve yıllar sonra da aşağıdaki haberi okudum.
Balıkesir'in Burhaniye ilçesine bağlı Çallı köyü yaşanan göçler yüzünden hayalet köy haline geldi. Yaklaşık 40 yıl önce 250 hanenin bulunduğu köyde yaşayan aile sayısı 5 e düşerken öğrenci yüzünden kapanan okul da harabe haline geldi.

İlçeye 9 kilometre uzaklıktaki Edremit Körfezi manzaralı Çallı köyü yıllardır yaşanan göçler yüzünden hayalet köye döndü. Köydeki çok sayıdaki toprak damlı ev kullanılmadığı için yıkılmış. Komşuların ovada bulunan Kızıklı ve Börezli köylerine taşındıklarını belirten 39 yaşındaki Cemil Özen, köyde yıllardır düğün yapılmadığını söyledi.

ERKMEN SENAN

Adramytteion/Burhaniye/Fuğla Tepe-Börezli Köyü

2011-08-14T11:39:00.000-07:00

Antik Adramyttenos Kolpos/Edremit Körfezi'ne, Antik THEBE/Edremit Ovası'na en hakim tepede kurulmuş ama yıllardır gözlerden ırak bir arkeolojik ören yeri. Tahkim edilmiş bir tepe. 2004 yılında temmuz ayında, artık aramızda olmayan, 2006 yılında yitirdiğimiz Tur Rehberi ve önemli bir Aydın olan Sevgili arkadaşım, Dostum Mustafa HALMAN ile önce PYRRHA/Karaağaç, sonra KİSTHENE/Kız Çiftliği, ADRAMYTTEİON/Ören'den sonra FUĞLA TEPE'yi görmek için BÖREZLİ köyü'ne geldik. Değerli Prof. Dr. ENGİN BEKSAÇ'ın Yüzey araştırma raporlarında geçen FUGLA/FUĞLA TEPE'yi görmek için sabırsızlanıyorduk. Köy kahvesi'ne oturduk ve araba ile gideceğimizi ve yanımıza bir rehber istediğimizi köy kahvesindeki arkadaşlara söyledik. Köyden iki rehber arkadaşla yola koyulduk. Arabayla köyden az ilerde tepe belirmişti. Temmuz sıcağında bu görkemli tepeyi tırmanmaya başladık, zemin keramik kırıklarıyla doluydu, tepeye geldiğimizde her şeyden önce muhteşem bir Edremit Ovası ve Edremit Körfezi manzarasıyla karşılaşmıştık.
Ben yolda daha tepeye gelmeden önce bile, Mustafa HALMAN arabayı kullanırken digital öncesi "emektar Canon'umla" deklanşöre basmaya başlamıştım bile. (Fotografların eskiliğini o yüzden pek önemsememek gerek bence. Zira hepsi arşiv niteliğinde.Yeniden Fugla Tepe'ye çıkarsak daha yeni ve düzgün fotolar çekeriz, elbette) Tepenin manzarası da konumu da etkileyiciydi ve özellikle defineciler tarafından oldukça talan edilmiş görünüyordu. Sarnıçların içi dağıtılmış duvar taşlarıyla doluydu.
Edremit Körfezi ve çevresinde çok önemli araştırma ve kazılar yapan Prof. Dr. Engin Beksaç Fugla Tepe ile ilgili diyor ki;
Börezli Köyü ardına gelen yüksek bir tepe üzerinde yer alan sahada çeşitli kayalara oyulmuş kademeler ve iki sarnıç ile birlikte duvar izlerine rastlanmıştır. Özellikle zirve düzlemi altına gelen kısımdaki mağaranın konumu ilgi çekici olup, daha sonra kale olarak da kullanıldığı anlaşılan bu mahalin ilk aşamada bir sunak alanı olarak kullanıldığını gösterir gibidir. Yüzeydeki bazı Demir çağı keramikleri yanında Hellenistik dönem keramiklerine de rastlanmıştır.
Tarihin Işığında Burhaniye: Prof .Dr. ENGİN BEKSAÇ-ŞULE NURENGİN BEKSAÇ. M.A., TRAKYA ÜNİVERSİTESİ.2006 Sayfa:31
Konik biçimli Fuğla Tepe’nin zirvesinde mimari düzenlemelerin yanı sıra, duvarlar, kuzey tarafta da sunak (altar) benzeri bir oluşumlar var. Mimari ve seramik buluntular, bu yerin önce kültle ilgili daha sonra da, stratejik bir yerde olması nedeniyle askeri tahkimat amacıyla Erken Demir Çağ’dan Roma dönemine kullanılmış olduğunu da ortaya koymakta.
Börezli-Kızıklı köyleri Bölgesi, denizden uzaklaşıp MADRA/PİNDASOS Dağlarına ulaşan konumuyla da dikkat çekmekte. Bölgenin hemen arkasında MADRA Dağının ilk yükseltisi olan FUĞLA TEPE vardır. Adramyttenos Kolpos denilen Edremit Körfezi Kıyıları ile yükseltiler arasında ünlü Thebe/Edremit Ovası içinde yer alan önemli ve verimli tarım arazileri yer alır. Ayrıca BÖREZLİ köyü'nün girişinde ve kuzeyinde dere kenarında sütun parçaları, TEPA TARLA mevkiinde mimari ögeler ve keramik kırıkları vardır.
Yakındaki KIZIKLI Köyü düz bir yerde kurulu. Kızıklı'nın çevresinde ve YUKARI HARMAN mevkiinde Roma dönemine ait nekropol verilerine rastlanılmıştır.
Bazı araştırmacılar İOLLA kentinin FUĞLA TEPE olabileceğini iddia etmiştir. STAUBER yazılarında yine İOLLA, FUĞLA TEPE ve HİSARKÖY'den bahsediyor, İOLLA'yı yine bir soru işaretiyle kroki haritasında Fuğla Tepe'nin yanına yerleştirirken, TEPEOBA/KUMLUCA'yı THEBE'ye, LYRNESSOS 'u da BÜYÜKDERE'ye, ANDEİRA'yı ise KÜÇÜKDERE'ye soru işaretiyle lokalize ediyor. Hisarköy'ün de İOLLA olabileceğini bazı araştırmacılar söylese de İOLLA ismine yakın en önemli yerleşimin ÇORUK ve çevresinde aranması çok güçlü bir olasılıktır. Bakınız : Adramytteion ve Çoruk mezarlığı Blogspotumuzda...

Yeni yazı ve fotograflar yüklenecek.

Karaburun İskele, Eski Yel Değirmeni

2011-08-11T16:05:00.000-07:00

Karaburun İskele'de gezerken BURGAZ TEPE denen bölgenin sahile ve o muhteşem koya bakan kısmında ağaçlar ve Askeri Bölge arasında kalan bir değirmen kalıntısı görünür. Bugün Deniz tarafından baktığınızda Değirmeni göremezsiniz, çünkü ağaçlar o açıdan görmenizi engeller, ama biraz yukarıya çıktıkça ve Karaburun Merkez'e giden yokuşa yaklaştıkça o tarihi değirmen sizin yürüyüşünüze de eşlik eder. İşte eski bir fotografta 1968 yılının Karaburun Eski Değirmeni ve bugünkü durumu.
Ege'li değerli arkeolog ŞÜKRÜ TÜL, Tepekule Tarih Dergisi'nde yer alan "Ege'nin Yel Değirmenleri-Değirmenlerin arkeolojisi yapılır mı?-2000" adlı araştırma yazısında diyor ki;
Karaburun İskelesinde sağlam bir yeldeğirmeni olağanüstü bir konumda, şimdi askeri üs olarak kullanılan denize egemen bir tepede. "

Karaburun Değirmeni bugün bence daha görünür kılınmalı ve kültür turizmine açılmalı...
Öncelikle Karaburun Belediye'sinden bu konuda bir çaba beklemeli. ERKMEN SENAN
Ege'nin en önemli rüzgarları İMBAT eski Hellence'de "EMBATİS", Süvari, tayfa ya da serin deniz rüzgar anlamını taşıyor. "EMBATON'da" denmiş. Kuzey rüzgarı POYRAZ'ın adı ise "BOREAS". Güney rüzgarının ismi "NOTOS" ise LODOS olmuş.
Karaburun /KHERSONNESOS yarımadası'nın çevresinde bulunan yel değirmenleri ise şuralarda;
PARLAK/VOİNATİ, DENİZGİREN/PTELEON-TOLOS civarında, MELİE/KARAREİS, ILDIRI/ERYTHRAİ, KADIOVACIK Köyünde...
Kaynak: ŞÜKRÜ TÜL, Ege'nin Yel Değirmenleri yazısı-2000

Nymphaion/Nif/Kemalpaşa ve Kız Kulesi, Bizans Sarayı,Sur Duvarları

2011-08-11T01:39:00.000-07:00

İzmir’in ilçesi olan Kemalpaşa, NİF (Eski bir OLYMPOS Dağı) dağı eteklerindeki antik çağ Lydia kentlerinden NYMPHAİON’un üzerinde kurulmuş.
SPYLOS MAGNESİA'sının (Manisa) güneyinde, Akhamenid'lerce KYROU PEDİON (KYROS Ovası) denen KEMALPAŞA Ovası'nın batı ucunda NYMPHAİON yer alır. Eskiçağda adı duyulmayan bu kasaba, geç Bizans döneminde, ikliminin güzelliğiyle imparatorların yazlık dinlenme alanı olarak önem kazanmıştı. NYMPHE'ler burada Kır Perilerini anlatıyor, NYMHPHE özellikle artık sular altında bırakılan Antik hydro terapi merkezi ALLİANOİ'de "SU PERİLERİ" olarak karşımıza çıkmışlardı. Ayrıca Anadolu'da birçok antik yerleşimde ANITSAL ÇEŞME Yaıları vardır ve bu yapılara MYMPHAEİON denir. (Örnek:ASPENDOS/BELKIS-/Pamphylia-ANTALYA)
NYMPHAİON XIII.yy.da önem kazanmış. Daha sonra Latinlerin Bizans’ı 1204-1264 arasındaki istilaları sırasında Bizans’ın soyluları Anadolu’da küçük devletler kurmaya yönelmişler. İmparator III.Alexis Angelos’un damadı Theodoros Laskaris Nikaia (İznik) merkez olmak üzere yeni bir Bizans devleti kurmuş ve İstanbul’dan kaçak soyluları yanında toplamış. Theodoros Laskaris, Batı Anadolu’nun bazı kesimlerini ele geçirerek İmparator unvanını kullanmış. Theodor Laskaris'in ölümünden sonra İoannis Dukas Batataes yerine İmparator olmuş (1224-1254), yaz aylarını da İzmir-Kemalpaşa arasındaki Pınarbaşı köyünde, kışı da Nympaeion’da geçirmiş. Bugünkü Kemalpaşa’da ölünce de orada yaptırdığı Sosendra’nın Meryem kilisesine gömülmüş. Onun yerine geçen Mikhael Paleologos Latinleri yenerek İstanbul’u Latin istilasından kurtarmış ve Ayasofya’da taç giymiş.Şu anda AİGAİ/KÖSELER KÖYÜ kazı başkanı olan Prof. Dr. ERSİN DOĞER İzmir'in Smyrna'sı isimli doyumsuz bilgilerle dolu yapıtında Nymphaion ile ilgili şunları anlatıyor.
KIZ KULESİ BİZANS SARAYI (NİF - KEMALPAŞA)
1204 Yılında Konstantinopolis'in (İstanbul) Latinler tarafından işgal edilmesiyle başkentten kaçan, Bizans'ın asil aileleri Anadolu ve Yunanistan'a geçerek, buralarda küçük prenslikler kurdular. Bizans İmparatorluğu'nun Batı Anadolu'daki toprakları üzerinde, 1. Theodoros Laskaris tarafından kurulan Laskarisler Devleti (İznik İmparatorluğu) merkez olarak kendine NİKAİA'yı (İZNİK) seçti. İzmir yakınındaki NYMPHAİON' Laskarisler döneminde parladı ve bu küçük devletin hükümdarları tarafından hem bir sayfiye yeri hem de sanki ikinci bir başkent olarak kullanıldı. Osmanlı döneminde " NİF" olarak isimlendirilen kent, Cumhuriyet döneminde KEMALPAŞA adını aldı. Günümüzde halkın " KIZKULESİ" diye adlandırdığı saray kalıntısı Kemalpaşa ilçesinin girişinde yer alır.
İşte böyle, Kız Kulesi/Bizans Sarayı, Theodoros Laskaris (1206-1222) zamanında yapılmış. Burası İstanbul dışında inşa edilmiş bir İmparator sarayı olması bakımından çok önemli plânı da İstanbul’daki Tekfur Sarayı'na benziyor. Saray içten 7.10 x 24.40 m. ölçüsünde bir dikdörtgen planlı. Zemin katı dış yüzleri hafifçe yuvarlatılmış büyük kesme taşlardan meydana gelmiş. Yapı üç katlı. Zemin katta içeride dördü doğu duvarında, diğer dördü de batı duvarında olmak üzere 8 adet paye var. Buradaki pencerelerin dar ve ince uzun oluşu ise korunmak amaçlı. Bina bugün çok harap bir durumda. Zemin katı, diğer üç katın molozları ile dolmuş vaziyette. Birinci ve ikinci katın cepheleri ayakta kalmış, üst kat ve çatıdan ise hiçbir iz kalmamış. İkinci ve üçüncü katların mimari şekilleri tam olarak aydınlanamamış. Duvarda görülen ahşap kirişler,bu katların tabanlarının ahşap olduğunu göstermekte. Zemin katın doğu cephesinde büyük kesme taşlardan masif bir görünüşe sahip 2.50 m. genişliğinde tam ortada bugün harap olan giriş kapısı vard. Zemin kat dikdörtgen bloklar halindeki yontma taştan inşa edilmiş. Rasgele büyüklükteki taşların dizilişi yüzünden malzemenin devşirme olma ihtimali kuvvetli. Bu taş bloklar arasında harç kullanılmamış. Üst katlar ise dört sıra tuğla, bir sıra taş dizisinin üst üste konulması ile meydana getirilmiş. Tuğla, yapıda oldukça fazla kullanılmış, pencere kenarları ile kapı girişlerinde bu sıkça görülmekte.

Prof. Dr. ERSİN DOĞER İzmir'in Smyrna'sı isimli doyumsuz bilgilerle dolu yapıtında Nymphaion ve Bizans Sarayı ile ilgili şunları anlatıyor.
Gerçekten de dışarıdan bakıldığında, yüksek duvarları ile kuleyi andıran bu yapı, Laskarisler tarafından inşa edilmiş bir kalenin üzerinde kurulduğu tepenin eteğinde, surların dışında inşa edilmiştir. Yapı 25.75mx11.50m. boyutunda dikdörtgen planlıdır. Günümüze gelen izlere göre orijinalde, biri bodrum olmak üzere dört katlı planlandığı anlaşılmaktadır. Ancak söz konusu katlar yıkılmış, içi bodrum katın seviyelerine değin toprak ve molozla dolmuştur. Duvarların alt kesimi, 1.13-1.30x0.55m. boyutlarındaki büyük kesme taş bloklarla inşa edilmiştir. Bu bloklar muhtemelen çevredeki Klasik-Hellenistik Çağ kalelerinden, bilhassa kentin üzerindeki kaleden getirilmiş olmalıdır. Üstteki üç katın ağırlığını taşıyan ve adeta bir kaide işlevi üstlenen alt kesimde ise duvar kalınlığı 2 metre tutulmuştur. Bodrum katın ışıklandırılması ve havalandırması, dört yönde açılmış mazgal pencereler ile sağlanmıştır. Mazgal pencerelerin yükseklikleri 1.2 metre, dışa bakan genişlikleri 0.17 metredir. İç mekandaki, duvara bitişik duvar payeleri ve köşelerde kısmen izlenebilen kemer ve pandantif kalıntıları, bodrum katının orijinalda ortada bir sıra destek ile ayrılmış üzeri tonoz veya kubbe ile örtülü küçük birimlerden meydana geldiğini düşündürmektedir. Üst katların orijinal durumlarına ait izlerin hemen tamamı kaybolmuştur. Üst mekanları aydınlatan yuvarlak kemerli pencereler, günümüzde birer oyuk halini almıştır. Prof. Dr. Semavi Eyice , içte , katları birbirine bağlayan bir merdiven veya rampanın mevcudiyetini düşünmektedir. Duvarların üst kesimleri 3 veya 4 sıra tuğla ile bir sıra taş dizilerinin dönüşümlü olarak yerleştirildiği almaşık teknikte örülmüştür. Taşların aralarına dikey yerleştirilen tuğlalar ile çerçeveler oluşturulmuştur. Tuğlalar kimi zaman dekoratif şekiller oluşturulacak biçimde dizilmişlerdir. (Kaynak:Ersin Doğer Arşivi)

NYMPHAİON ile ilgili kaynaklar:
İzmir'in Smyrna'sı: ERSİN DOĞER- İletişim yay.
Lydia:BİLGE UMAR- İNkilap yay.
Anadolu'nun Tarihi Coğrafyası:Veli sevin- Türk Tarih Kurumu yay.

Yeni Yazı ve fotograflar yüklenecek. Erkmen Senan

Lagina Hekate Kutsal Alanı-Leyne,Turgut-Yatağan

2011-07-28T11:22:00.001-07:00

LAGİNA adının kökeni ile başlamalı bu güzel ve görkemli kalıntılar alanına. Karia kitabında Prf. Bilge Umar diyor ki; LAGİNA adının kökeni Luvi dili ya da bunun İÖ 1. binyildaki yerel ardılı KARİA dilidir. Sözcüğün HİTİT belgelelerindeki LAKAWANA* adıyla yakınlığı olduğu; her ikisinin de "Kaya doruğu, kaya ucu" anlamında olduğu sonucuna vardığım "LAKA" kök sözcüğüne sal- (buradan , ülkesi demek olan wana çeşitlemesi (ina) takısını eklemeyle türetildiği kanısındayım. Sparta yöresinin adlarından LAKONİA dahi tıpatıp bu sözcüktür "
Evet Bilge UMAR böyle diyor ve ben de bu kök sözcüğünden gelen isimlerden örnekler vereyim, LEKTON burnu/Babakale Troas bölgesinde ve bugünkü BİGA yarımadasının en uç noktasıdır. Ayvalık'ta bugün hala LAKA diye bir bölge vardır. LAKANATİS Dağlık Kilikia'da bir bölge. LAKRİASSOS:Bir Kappadokeia kenti, LAKİMA , Lydia'da bir kasaba, Bu isimlerin hepsi kayalık yerlerdir.

*LAKAWANA: Meriggi (Glosser, s. 78)
Antik Dönemde Karia Bölgesi sınırları içinde kalan Lagina Hekate Temenosu, Muğla İli, Yatağan İlçesi, Turgut Kasabası sınırlarında bulunan Kapıtaş mevkisinde yer almaktadır. Yatağan'ın 10 km. kuzeybatısında bulunan yerleşim, Turgut Kasaba merkezine yaklaşık 1 km uzaklıktadır. Antik dönemden itibaren kullanıla gelen “Lagina” isminin bir devamı olarak, belde “Leyne” adıyla adlandırılmış iken, son dönemde bu isim “Turgut” olarak değiştirilmiştir.
Lagina ve çevresinde tespit edilen kalıntılara göre bölgedeki yerleşimler M.Ö. 3. bine kadar uzanmaktadır. Burada yaşayan halk ise bölgeye ismini veren ve Anadolu’nun yerli halkı olan Karia’lılardır.

Yarbaşı Mevki’inde ele geçen Eski Tunç Dönemi Mezarlarından sonra, bölgedeki en erken buluntular Submiken Dönemi'ne aittir. Lagina çevresinde M.Ö. 8. yüzyıldan itibaren küçük yerleşimler büyümeye ve yeni yerleşimlerin sayıları artmaya başlamıştır. Bu gelişimin bir sonucu olarak kutsal alanlar da imar edilip, anıtsal büyük yapılar inşa edilmiştir. Hekate Kutsal alanı içerisinde Y. Boysal tarafından ele geçen ve Bodrum Müzesine teslim edildiği belirtilen buluntulara göre Lagina Hekate kutsal alanın tarihinin Geometrik Döneme kadar gittiği anlaşılmaktadır.
Yazıtlara göre M.Ö. 5. yüzyılda, Hekate Kutsal Alanı'nın yaklaşık 1 km. kuzeybatısında Koranza adlı bir kent vardı. Demosları olan bu kent, M.Ö. 4. yüzyılda bölgenin en önemli merkeziydi. Lagina bu dönemde Koranzanın demoslarından birisiydi ve burada Lagina Hekate ile Apollon ve Artemis'e ait kutsal alanlar vardı. Epigrafik buluntuların dışında, kazılar sonucunda ortaya çıkarılan mezarlar ve arkeolojik buluntular da, bu dönemdeki yerleşimin varlığını ve önemini açık bir şekilde göstermektedir.
M.Ö. 3. yüzyıl 2. çeyreğinde Stratonikeia antik kentinin, Suriye Kralı I. Antiochos tarafından kurulmasından sonra, aralarında Koranza’nın da bulunduğu ve pek çok küçük yerleşim yeri, Stratonikeia'nın bir demosu haline getirilmiştir. Bu idari değişikliğe rağmen Lagina önemini hep korumuştur. Hekate Kutsal Alanına bir demosluk hakkının verilmiş olması, bu dini merkezin önemini göstermektedir.
Stratonikeia ve çevresi M.Ö. 205 yılında Makedonya Kralı Philip'in eline geçer. Hiç bir savunma sistemi olmayan Lagina'da bu istiladan etkilenmiştir. Daha sonra Stratonikeia ve demosları fidye ödeyerek bağımsızlıklarına kavuşurlar. M.Ö. 197 yılında bölge Rodos hâkimiyetine girer. Lagina'da bulunan Hekate kültü ile Rodos Helios Rahipleri'ne ait kitabede, Rodos elçisinin Roma Senatosunda "Stratonikeia'nın kendilerine Antiochos ve Seleukos tarafından verildiğini" açıklayan söylevi Rodos hâkimiyetinin en önemli belgesidir.
M.Ö. 189 yılına ait bir kitabede Stratonikeia ile Rodos arasında sınır antlaşması olduğu ve Bargilia kentinin hakemlik yaptığı göz önüne alınırsa, Rodos hâkimiyeti fazla uzun sürmemiştir. M.Ö. 167 yılında Roma'nın yardımları ile Karia'nın bütün kentleri tamamen bağımsız olur. Bölgenin önemli merkezi olan güçlü Mylasa antik kenti ile Stratonikeia'nın arasında M.Ö. 143 yılında ortaya çıkan sınır anlaşmazlığına Roma Senatosu hakemlik etmiştir. M.Ö. 130 yılında ise Roma'ya başkaldıran Bergama varisi Aristonikos Romalılardan korunmak için Stratonikeia'ya sığınmıştır. Bunlara dayanarak M.Ö. 2. yüzyılın 2. yarısı içinde Stratonikeia'nın, Mylasa ile sınırları olan geniş bir hâkimiyet bölgesine sahip bağımsız ve güçlü bir kent olduğu anlaşılmaktadır.
Anadolu'yu Romalılardan temizlemek için mücadele veren Pontus Kralı Mithridates'e karşı Roma'yı savunan Stratonikeia M.Ö. 88 yılında Mithridates'in işgaline uğrar. Romalılar M.Ö. 81 yılında Pontusluları yener ve Stratonikeia mükâfatlandırılarak kentin 50 km. kuzeydoğusunda yer alan Hydisos şehri ve topraklarını Stratonikeia'ya verilir. Böylece Stratonikeia M.Ö. 1. yüzyılın ilk yarısında da oldukça geniş topraklara sahip olur. M.Ö. 40 yılında Partlarla birleşen Romalı General Labianus Romalılara karşı açtığı mücadelede Stratonikeia'ya saldırır ama ele geçiremez. Bunun üzerine Lagina Hekate Tapınağının yağmalar. Bu yağmada harap olan tapınak tamiri için Augustus M.Ö. 27 yılında büyük bağışta bulunmuştur. Bu bağış kitabesi halen temenos propylonunun lentosunda yer almaktadır.
İmparator Augustus'un Lagina’ya yardım ederek yeni yapıların inşa edilmesini sağlaması ve bunu özellikle giriş kapısına yazdırması, burasının Roma Döneminde de bölge için önemli olmasından kaynaklanmaktadır. Roma İmparatorluk ve Erken Bizans Dönemleri boyunca kutsal alan önemini hep korumuştur. M.S. 4. yüzyılın ilk yarısında tanınan serbestliğin hemen arkasından; altar ile ortak duvarı olan küçük bir şapel ve şapelin arka duvarına bitişik devşirme taşlardan büyük bir yapı inşa edilmiştir. Bu yapılar ele geçen sikke buluntularına göre M.S. 4. yüzyıl 3. çeyreğinde bir deprem ile yıkılınca tüm alanın terk edildiği anlaşılmaktadır. Daha sonra propylonun güney duvarında henüz kazısı yapılmamış, bu döneme ait apsisli bir yapı inşa edilerek kullanılmaya devam edilmiştir.

LAGİNA YAPILARI
PROPYLON

Propylon ile ilgili yazıtlarda burası için “propylon ve giriş yapısı” ifadesi kullanılmaktadır. Bunun içindir ki, burası sadece bir propylon olmayıp, aynı zamanda bir giriş yapısı olarak değerlendirilmektedir. Burası kutsal alana üçlü giriş kapısından girilen tören kapısıdır. Kutsal alanın sınırlarını belirleyen peribolos üzerinde, bu üçlü propylonun dışında küçük en az bir kapının daha olduğunu düşünümektedir.
Propylonda Osman Hamdi Bey zamanında yüzeyde kazı yapılmış ve bulunan yazıtlar bir kenara alınmıştır. Propylondaki en detaylı kazı ve restorasyon çalışmasına 1993 yılında başlandı. Bugün yapı orthostat blokları seviyesine kadar ayağa kaldırılmıştır. Giriş kapısının batı yönünde yarım yuvarlak giriş ve üç basamaklı bir alt yapı olmasına rağmen, doğusu in antis ve 10 basamaklı bir alt yapıya sahiptir. Batıdaki apsisli anteler arasında 5, doğudaki anteler arasında ise iki sütun yer almaktadır. Burada sütunların tamamı Efes tipi kaideler ve Ion başlıklarına sahiptir. Propylon plan şekli açısından, şimdilik Anadolu'da bilinen tek apsisli örnektir.
Propylon yan duvarları üzerinde pek çok yazıt vardır. Bu yazıtlarda; Lagina Hekate Tapınağı'nda anahtar taşıyıcılığı yapanlar ile burada görevli rahip ve rahibelerin isimleri bulunmaktadır.
Propylon, kuzeybatı cephesindeki bir kapıyla stoaya bağlanır. Propylonun doğu cephesinde yer alan on basamaktan inerek, blok taş döşeli bir yol ile altara doğru gidilmektedir. Kutsal alanda tören olduğu zaman izleyiciler propylondaki stoa kapısını kullanarak stoadaki töreni izleyecekleri yere ulaşırlardı. Törende görevli olanlar ise basamaklardan inip taş döşeli yolu kullanarak altara doğru giderlerdi.
Yapılan tespitlere göre burada daha önceki dönemlere ait bir propylon olmalıydı Bugün kalıntılarını gördüğümüz giriş kapısı, mimari bezemeler ve kapı lentosu üzerinde bulunan yazıta göre İmparator Augustus Dönemi'nde M.Ö. 27 yılından sonra inşa edilmiş olmalıdır.

STOA

Kutsal alanın sınırlarını belirleyen peribolosun iç kısmını dört yönde Dor nizamında, tek katlı bir stoa çevrelemektedir. Güneybatıdaki stoanın ön bölümünde, kutsal alandaki törenleri izlemeye gelen ziyaretçiler için yapılmış oturma basamakları bulunmaktadır. Stoanın propylona yakın bir yerinde bir dönem kazı yapılmış ve stoanın mermer arka duvarı, sütunların üzerine oturduğu temel, mermer yongaları ve sıkıştırılmış topraktan oluşan stoa zemini ile Dorik üst yapı elemanlarına rastlanmıştır (Res.43). Kazılarda bulunan mermer yongaları, mermer blokların ince işçiliğinin stoalar üzerinde yapıldığını kesinleştirmektedir. Burada bulunan Dor nizamına ait sütunların alt kısmı yivsiz üst kısmındaki arrisler bıçak sırtı şeklinde yivlendirilmiştir.
Törenleri izlemek için gelen kişiler, propylon içinden hemen sola (kuzeybatıya) dönerek bir kapıdan stoaya geçmekte ve stoa önünde bulunan izleyici basamaklarına oturmaktaydılar. Stoa giriş kapısındaki basamak ve eşik taşındaki aşınmalar, propylondaki bu kapının ne kadar çok kullanıldığını açık bir şekilde göstermektedir.
Peribolosun kuzey köşesi duvar örgü tekniğine göre, M.Ö. 4. yüzyıla tarihlenmektedir. Stoanın mimarisinde daha sonra Helenistik dönem boyunca bazı değişiklikler yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Kutsal alanda en büyük imar faaliyetlerinden birisinin gerçekleştirildiği Augustus Döneminde, M.Ö. 27 yılından sonra, stoanın büyük bir kısmı tamamlanmış olmalıdır. Ancak yazıtlara göre M.S. 2. yüzyılda stoaların tekrar yaptırıldığını içeren bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgilere göre stoa bir şekilde tahrip oldu ve M.S. 2. yüzyılda tekrar inşa edildi.

HEKATE TAPINAĞI

Kutsal alanın ortasına yakın bir yerde, kuzeybatı-güneydoğu yönünde inşa edilmiş olan tapınak, Helenistik Dönem'in en önemli plan tipi olan, pseudodipteros planda yapılmıştır. 5 basamaklı bir alt yapı üzerine inşa edilen tapınak, yaklaşık olarak 29x22 m. ölçülerindedir. Dar kenarında 8, geniş kenarında 11 sütun bulunmaktadır. Tapınağın anteleri arasındaki sütunlar Efes tipi kaideli ve Ion başlıklı, çevresindeki sütunlar ise Attik-Ion kaideli ve Korinth başlıklıdır. Tapınak duvarları ve başlıkların üzerine gelen arşitravların bir birine bakan cephelerinde, üst fasciada antemion işlenmiştir. Ancak bu antemionlar tam bitirilememiştir.
Bugüne kadar yapılan araştırmalarda, ortaya çıkarılan sütunların üzerine gelen tapınağın dış cephesini süsleyen frizlerde dört ana konunun işlendiği belirlenmiştir (Res.34-36). Tapınağın doğu cephesindeki frizde Zeus'un doğumu ve yaşamı ile ilgili konular yer alır. Burada Hekate doğan çocuklarını yutan Zeus'un babası Kronos'a sunmak üzere bir taş taşımaktadır. Kuzey cephede Amazonlar ile Grekler arasındaki barış ve dostluk anı işlenmiştir. Burada Hekate dostluğun onuruna yere kutsal içki dökerken betimlenmektedir. Batıda Tanrılar ile Gigantlar arasındaki savaş (Gigontomakhia) işlenmiştir. Hekatenin bu savaşa elindeki meşaleyi bir silah gibi kullanarak katıldığı görülmektedir. Güney yöndeki betimlemeler ise kesin olarak tanımlanamamışsa da, figürlerin Karialı tanrıları ve onların kentlerini simgelediği düşünülmektedir.
Tapınağın frizlerinde dört ayrı konunun işlenmesi Helenistik Dönem tapınaklarında görülen farklı bir uygulamadır. Konuların seçiminde de oldukça politik davranılmıştır. Hekate Tapınağı’nın frizlerinde; M.Ö. 2. yüzyılın ilk yarısında görülen savaş ve kargaşa döneminden sonra, barışın ve dostluğun ön plana çıkarılmak istenildiği dikkati çekmektedir. Helenistik Dönem’de ilk defa, Bergama Zeus sunağındaki Telephos frizinden sonra, büyük bir yapı olan Hekate Tapınağı’nda barış konusu işlenmiştir.
2000 ve 2002 yıllarındaki kazılarda bulunan friz bloklarına göre, tapınağın duvarlarının üzerine yerleştirilen arşitravların üzerindeki frizlerde de kabartmaların olduğu kesinlik kazandı. Bu duvarın üzerine gelen frizlerdeki betimlemeler, sütunların üzerine gelen frizlerdekilerden farklıdır. Bulunan bloklara göre güneybatı yönde büyük bir ihtimalle Troia savaşına katılan kahramanların betimlendiği bir sahne, güneydoğu yönde ise tanrı ve tanrıçaların bulunduğu bir sahne işlenmiştir. Aynı yere ait olan bir başka friz bloğu üzerinde ise Hermes, Demeter, Hades ve Persephone’nin olduğu bir sahne vardır (Res.39). Sütunların üzerine gelen frizlerde olduğu gibi bu frizlerde de savaş ve mücadeleden çok, barış ve durağan sahneler betimlenmiştir
Tapınağın naos zemininde açılmış olan sunu çukuru kalıntılarına göre, tapınakta bodrosa sunu yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu bodros sunusu Hekate’nin yeraltı tanrıçası olması ile de yakından ilişkili olmalıdır. Aynı şekildeki bir sunu sahnesi tapınağın kuzey frizlerinde de görülmektedir. Bu sahnenin tapınak naosunda yapılan törenler ile ilgili olduğu düşünülebilir.
1993 yılından itibaren tapınak kalıntıları üzerinde bulunan mimari bloklar numaralandırıp, plana işlenerek tapınağın yönlerine göre restorasyon için ayrılmıştır. Altyapının sağlam olduğu yerlerde, yeri kesin olup sağlam olarak korunmuş olan sütun kaidesi ve alt sütun tamburları şimdilik geçici olarak yerlerine konulmuştur. Bu restorasyon denemesindeki amaç tapınağın planının ziyaretçiler tarafından kolay anlaşılmasına yöneliktir. Sütunların üzerine gelen frizlerden küçük parçalar, duvarların üzerine gelen frizlerden biri köşe diğeri orta bölüme ait iki kabartmalı blok bulunmuştur. Bunların haricinde taç kısmındaki lesbos kymationu işlenmiş ve kabartma kısmı bitirilmemiş friz blokları tespit edilmiştir. Bunlar tapınağın duvarlarının üzerindeki arşitravların üzerine konulmuş ve kabartması işlenmemiş olan friz bloklarıdır.
Hekate Tapınağı’nın duvarı üzerine kazınmış olan ve kutsal yerin dokunulmazlığını onaylayan senato kararına göre, tapınağın M.Ö. 81 yılında kesin olarak var olduğu anlaşılmaktadır. Yalnız yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Araştırmacılar tarafından genellikle M.Ö. 2. yüzyılın son çeyreği ile M.Ö. 1. yüzyılın başları arasına tarihlenmektedir. Korinth sütun başlıkları M.Ö. 1. yüzyıl başlarına ait özellikler içermektedir. Ancak Tapınak naosunda yapılan kazılar ve mimari bazı uygulamalar, tapınak naos ve pronaosu ile peristasisin farklı dönemlerden olabileceğini düşündürmektedir. Tapınak süslemelerin yapılması uzun süre devam etmiştir. Tapınak yapıldığında planlanmış olmasına rağmen, bazı süslemeler Augustus döneminde tamamlanılmış olmalıdır. Tapınağın mimari detayları, yapım aşamaları ve tarihlendirilmesi ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

ALTAR

Sunuların ve dini seremonilerin yapıldığı, kutsal alanın en önemli yapılarından birisi altardır. Altarın çevresi sütun sırası, en dış kısmı ise bir parapet ile çevrilmiştir. Bulunan kalıntılara göre bu parapetlerin dışında küçük sunaklar olduğu anlaşılmaktadır.
Altarın kuzeybatı yönünde yer alan basamaklar ile altara çıkılmaktadır. Podyumunun iç kısmı daha önceki yapı dönemine ait olduğunu düşündüğümüz çoğunluğu tavan kaseti olan bloklar, orta kısmı ise moloz taş ve harç dolgudur.
Altar üzerinde görülebilen iki fay çatlağı nedeniyle yapının bir deprem ile yıkıldığı anlaşılmaktadır. Bu deprem sonrasında yapının tamir edilmesi için herhangi bir faaliyette bulunulmamıştır.
Altar çevresinde yapılan kazılarda; altarın alt yapısı ve üst yapısına ait pek çok mimari elemanlar açığa çıkarılmış ve restorasyon için altarın doğusuna taşınmıştır. Altara ait mimari blokların bazıları Erken Bizans Dönemi'ne ait yapılarda tekrar kullanılmıştır. Buradaki Bizans kalıntıları arasında sağlam ve parçalar halinde kabartmalı bloklar da ele geçmiştir. Kutsal alanın kazısı bitirilemediği için, bu kabartmaların tamamının ait oldukları yapılar konusunda kesin bir şey söylemek zordur.
Yapı hem yerinde korunmuş kalıntıları, hem de çevreye dağılmış mimari blokları açısından Anadolu'nun en iyi korunmuş altarı olarak kabul edilebilir. Mimari bezemeler ve arkeolojik verilere göre altar İmparator Augustus Dönemi'nde inşa edilmiş olmalıdır. Burada var olan eski altarın tam şeklini ve yerini bilemiyoruz. Ancak yeni altar önceden var olan altarın bulunduğu yere, eski altarın bazı mimari blokları da kullanılarak yapılmıştır.

RAHIP EVLERI

Yazıtlara göre kutsal alan içinde rahip evlerinin varlığı bilinmektedir. Yüzey araştırmalarına göre rahip evleri kutsal alanın güneydoğu bölümünde olmalıdır. Bu alanda yaptığımız bir sondajda, bir rahip evine ait olduğu düşünülen yazıtlı kapı sövesi bulunmuştur. Evlerin olduğu bölümün kazısı yapılmadığı için bu evlerin planını bilemiyoruz.

NAISKOSLAR

Altar ile tapınak arasında, Şapel ve Bizans Yapısı olarak adlandırdığımız alanda yapılan kazı çalışmalarında, devşirme malzeme olarak kullanılmış olan yazıtlı ve yazıtsız üst yapı elemanlarına rastlanmıştır. Bu mimari bloklara göre burada en azından üç beşik çatılı yapının varlığı anlaşılmıştır.
M.Ö. 188-167 yılları arasındaki Rodos hakimiyeti Dönemi’nde, Rodos ve Helios’a ait bir yapının inşa edildiği yazıtlardan bilinmektedir. Alınlıklardan birisi üzerindeki yazıt, alınlığın İmparator Augustus için yapılmış bir naiskosa ait olduğunu göstermektedir. Diğer alınlık, tympanonda bulunan kabartmaya göre, Mısır tanrısı Serapis’e ait olmalıdır.

ŞAPEL VE BİZANS YAPISI

Altarın güneybatı yönüne bir şapel ve şapel ile tapınak arasındaki alana da, bir Bizans yapısı inşa edilmiştir. Altarın podyumu şapelin kuzeydoğu duvarı olarak kullanılmıştır. Hem şapel hem de Bizans yapısının duvarları kutsal alan içinden toplanan mermer ve kireç taşı malzemeden inşa edilmiştir. Şapelin kuzeybatı duvarında bir heykel, Bizans yapısının güneybatı duvarında tapınağa ait friz bloğu, duvar taşı olarak kullanılmış şekilde bulunmuştur.
Şapelin batı duvarının işçiliği diğer duvarlara göre oldukça zayıftır. Sikkeler ve arkeolojik tespitlere göre şapel M.S. 325 yılından sonraki Hıristiyanlığın resmi serbestlik döneminde inşa edilmiş ve aynı yüzyılın 3. çeyreği içindeki bir depremde yıkılmış olmalıdır.
Şapel ile tapınak arasında güneydoğu-kuzeybatı yönünde uzanan Bizans yapısının kazısı devam etmektedir. İlk tespitlere göre bu yapının üç yönü duvar ve sadece güneybatıdaki duvarın önünde yükseltilmiş bir stylobat üzerinde sütun sırası yer almaktadır. Bu mekâna güneybatıdan girişi sağlayan bir kapı vardır. Yapının zemininde; kenarlarda taş, orta bölümlerde kare tuğlalardan oluşan bir döşeme bulunmaktadır. Bu yapı kompleksi altar ile tapınak arasındaki düzgün mermer döşeme üzerine inşa edilmiştir.

KUTSAL ALANIN GELİRLERİ VE BURADA ÇALIŞAN GÖREVLİLER

Yazıtlara göre tapınağa vakfedilmiş pek çok arazi ve zeytinlikler bulunmaktadır. Buralardan elde edilen gelirlerin tamamı tapınağa aitti. Ayrıca her yıl ve dört yılda bir düzenlenen şenliklerde tapınak için büyük bir gelir elde ediliyordu. Bunların dışında zenginlerin yaptığı bağışlar ve tapınağa bırakılan hediyeler de önemli bir miktar oluşturuyordu. Kutsal alanın dışında gelirleri tapınağa ait olan sandıklardan önemli miktarda gelir sağlanıyordu. Örneğin Stratonikeia meclis binasında, geliri Hekate ile Zeus arasında paylaştırılan, bir sandığın bulunduğu bilinmektedir.
Tapınak ve kutsal alandaki gerekli hizmetleri görevli rahipler yapıyorlardı. Burada görevli olan rahibe yardımcılık yapan, ama o rahibin seviyesine ulaşamayan, hizmette görevli rahibenin de varlığı bilinmektedir. Muhtemelen bu rahibe, rahibin eşi veya bir yakını olmalıdır. Her yıl seçilen anahtar taşıyıcısı genç kız, tapınak görevlileri arasından seçilen ve rahibin yakını olan birisiydi. M.S. 3. yüzyıldan sonra kutsal alanda ağaçların bakımı için hadım erkekler görevlendirilmişti.
Yazıtlardan anlaşıldığına göre, bölgede kutsal alana bağlı, bakımından hadımların sorumlu olduğu kutsal bir koru ve üzerinde sürü otlatmanın yasak olduğu bir çayırın varlığı anlaşılmaktadır. Ancak bugün bu koruluğun yeri kesin olarak bilinmemektedir.

DEVAM EDECEK...

Fotograflar için Karia'da yaşayan değerli arkadaşım CELAL ERCİYAS'a çok teşekkürler...
YAZILAR YÜKLENECEK...

Gümüşkesen Anıtı, Mylasa/Milas

2011-07-27T15:26:00.000-07:00

Hyllarima/Wallarima (Derebağ Köyü, Kavaklıdere-Muğla)

2011-07-27T07:22:00.000-07:00

Muğla, Kavaklıdere, Derebağ Köyü    Muğla'nın Kavaklıdere ilçesine bağlı Derebağ Köyü'nün güney bitişiğindeki, Maltepe denen alçak ve yaygın tepecik üzerinde.
BİLGE UMAR, KARİA kitabında, wallaunauma kök sözcüğüyle Luvi dilinde ismin Koca Koruluğun Kenti veya Halkı anlamına gelebileceğini söylüyor. Orada MESEVLE Köyü var, ilginçtir ve orada bir mahalle var ve adı "KILLIALİLER" bu isim "HYLLARİMA isminden türemiş görünüyor.
Derebağ Köyü'ne şimdi tümüyle asfaltlanmış YATAĞAN, KAVAKLIDERE, BOZDOĞAN yolundan gidebilirsiniz. Yolun Yatağan çıkışından sonra 26. kmsinde KAVAKLIDERE kavşağının 4km. kuzeybatısında, MESEVLE/ÇAYBOYU köyünden geçeceksiniz. 7km. ilerde DEREBAĞ köylerinin evlerine ulaşacak ve sağnızda bir çeşme göreceksiniz. HYLLARİMA kenti oradadır.
Sevimli bir ırmak akıyor içinden. Yanında tüm görkemiyle geniş bir alana yayılan bir büyük Roma kenti yayılmakta ve çoğu çalılar ve toprağın altında bulunmakta. Kuzey ve batı surları LELEG türüdür.
HYLLARİMA TİYATROSU:
Tiyatrosunun denizden yüksekliği 780 metredir. Hitit kayıtlarındaki Wallarima kentiyle ilişkisi olduğu sanılan kentin adının yerel dilde Ullarima olabileceği sonucuna ulaşılıyor. Burası Luvi kökenli gelen Karialıların kenti.  Hyllarima Tiyatrosu tek kademeli görünmekte. Her erken dönem tiyatrosu gibi izleyici koyağı dairesel 180 dereceden fazla olduğu için sahne binasını iki yanından hafif kucaklar.     Tiyatroda ayrıntılı kazı yapılmamıştır. Görünürde dört ışınsal yol bulunmasına karşın sıra başlarındaki olası iki ışınsal yolla toplam altı ışınsal merdivenli yolu olmalıdır. Orkestra yarıçapı 30 ayaktır.     Her erken dönem tiyatrodan bildiğimiz gibi önce Helenler sonra Romalılar günümüze ulaşan mimari değişiklikleri yapmıştır. Orkestra kenarında arkalıklı onursal koltuklardan kalıntılar vardır. Ullarima Tiyatrosu'nun sığarı, yerinde yapılan ölçümlere göre 1,200 kişiliktir.
Hyllarima antik kentinde Prof. Dr. ENDER VARİNLİOĞLU yüzey araştırmaları yapmıştır.
KAYNAKLAR:
KARİA:BİLGE UMAR-İnkilap yay.
ANADOLU'NUN TARİHİ COĞRAFYASI: VELİ SEVİN-TTK Yay.
18.ARAŞTIRMA SONUÇLARI TOPLANTISI1 .CİLT 22 -26 Mayıs 2000: Prof. Dr. ENDER VARİNLİOĞLU Kültür bk. ant. ve mzlr. gnl. md.
mimarlikmuzesi.org

DEVAM EDECEK...

Fotografların önemli bir bölümü Karia'da yaşayan arkadaşım, Sevgili CELAL ERCİYAS'a ait. Kendisine çok teşekkür ederim.

Halki/Heybeliada, Kutrulomilo/Değirmen Tepesi ve Değirmen Kalıntısı

2011-07-25T13:13:00.000-07:00

Heybeliada'da üç yüksek tepe var, Üzerinde Metamorphosis/Hristos/Suret Değişimi Kilisesi bulunan 98 metrelik Domuz Tepesi/MAKARİOS, üzerinde Ruhban Okulu'nun ve AYA TRİADA Kilisesi'nin bulunduğu, 85 metrelik tepe ise Ümit Tepesi/PAPAZ DAĞI. Deniz seviyesinden 136 metreye kadar yükselen DEĞİRMEN TEPESİ/KUTRULOMİLO bu tepelerin en yükseği.
Heybeliada'nın en yüksek noktası olan DEĞİRMEN TEPE'sinin üzerinde, eski levantenlerin "KUTRULOMİLO" adını verdikleri bir değirmenin kalıntıları bulunmakta. Skarletos D. Vizantios 1862de Atina'da yayınlanan "Konstantinopolis" adlı yapıtında bu değirmeni anlatırken aşağıdaki bilgilerden söz etmiş...

"Halki'nin üç tepesinden en yüksek olanının üzerinde yüz yıl kadar kullanıldıktan sonra terkedilmiş bir değirmenin kalıntıları vardır.
Bizans yapımı "PANAYİA KAMARİOTİSSA" Manastırı'na ait olan bu değirmen 1710 yılında sözü edilen manastırın Baş Rahibi NEOFİTİOS tarafından yaptırılmıştır. SKARLETOS D. VİZANTİOS
Kaynak: Orhan TÜRKER, Halki'den Heybeli'ye- Sel yayıncılık
Ayrıca Gustave Schlumberger'in Prens Adaları adlı yapıtının 77. sayfasında Değirmen Tepesi'ne değiniliyor.
Diyor ki "kuzeyinde adanın en yüksek tepesi yer alır. Ağaçlarla kaplı bu pitoresk tepenin ucunda eşşiz manzaralı bir kule yükselir. Eskiden gözcülerin nöbet tuttukları bu kule, sonradan yeldeğirmenine çevrilmiştir, günümüzde harap haldedir."

Çok sıcak bir havada Değirmen Tepesi'nin Değirmeni ile askeri alanda kaldığını öğrendiğim KAMARİOTİSSA ile ilgili araştırma yaparken değirmen kalıntısı yoğun ormanlık, çamlık tepede birden karşıma çıkıvermişti. Bütün tanımlara uyan bir yerde, eski bir değirmen kalıntısı olduğunu güvenle söyleyebileceğim bir yapıydı. Ayrıca hem aşağıdaki tarihi haritadan hem de Google earth maps'den de yerini güvenle tesbit edebilmiştim. Tepeden yoğun Çamların arasından Çam Limanı'nı ve Heybeliada'nın Anadolu yakasına bakan kıyılarını görmek olası, manzara ve temiz hava harika..Ayrıca tepede, toprak zemin üzerinde Bizans ve Osmanlı Dönemi keramik kırıkları var. Değirmenin çevresinde bir grup, 37 derece sıcakta mangal yakmış, kanatları, pirzolaları çeviriyorlardı, kimse bakmaz mı ormanlık alana, bu yemyeşil alanı, zabıtası, itfaiyesi, polisi denetlemez mi? Kardeşim, koca adayı yakarsınız burda mangal yapmayın dediğimde bana homurdanarak bir şeyler söylediler, bir küfretmedikleri kaldı. Değirmen kalıntısının içinde de ateş yakmışlar, kapkara tarihsel taşları dizmişler yan yana, biz tarihe, kültüre, uygarlığa ne zaman değer vermeyi öğreneceğiz? Magandalık, faydacılık, külhanbeyilik, kabalık, vandallık insanımız için daha mı değerli?
HEYBELİADA ile ilgili diğer Kaynaklar:
Prens Adaları: Gustave SCHLUMBERGER-İletişim yay.
Tarih Boyunca İstanbul Adaları:Pars TUĞLACI-Kitap Yurdu
Halki'den Heybeli'ye :Orhan TÜRKER-Sel Yay.

Khalkis/Çıplak Ada-Ayvalık

2011-07-23T11:27:00.000-07:00

"Ayvalık ve çevresinde tatlı suyu bulunan ve aynı zamanda antik ismi (KHALKİS) ile bakır madenini getiren ÇIPLAK ADA'da yapılan araştırmada, adanın güneydoğusunda tepe üzerinde olması muhtemel küçük bir askeri yapının izleriyle birlikte, kuzeyde tepenin uzantısında ve batı tarafında koyun ardında çok sayıda Roma ve Bizans keramiğine rastlanırken, küçük Castrum benzeri yapının bulunduğu tepenin güneydoğusunda gri mat Aeol keramikleri arasında parlak gri açkılı bir Minyan tipi trifoil ağız parçasına rastlandı. Ayvalık iç limanına girişi denetleyen boğazdaki yapının durumu kadar, bu bölgedeki Aeol keramikler de ilginçti."
Ayvalık ve tüm Edremit Körfezi çevresinde bilimsel yüzey araştırmaları ve kazılar gerçekleştiren Prof.Dr. Engin Beksaç 17. Araştırma sonuçları toplantısı'ndaki makalesinde bu araştırmalarını kaleme almış.
Ada'nın ismi İstanbul Priknkipo'lardan Heybeliada ile adaş, görünüyor, KHALKİS, CHALKİS, HALKİ...
Çıplak Ada 9.147 metre çevre uzunluğuna sahip Ayvalık Adaları'nın en büyük adalarındandır. Eskiden kavun ve karpuz yetiştirilen , incir ağaçları olan ada'da şimdi balıkçı barınakları var.

Pyrgos/Maden Adası ve Pordoselene Kulesi-Ayvalık

2011-07-21T07:33:00.000-07:00

div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">

Amaseia'lı Strabon Geographika adlı Antik Anadolu Coğrafyası kitabında önce HEKATONESSOS Adalarına değinir. "HEKATONESSOS, APOLLON'a karşılıktır; çünkü , HEKATOS APOLLON'dan başkası değildir ve bütün bu yörede ister KİLLA'lı , ister GRYNİA'lı , isterse başka bir lakaplı olsun APOLLON özel olarak, aşırı derecede kutsanan bir tanrıdır. Bu adaların yanında, içinde aynı biçimde bir kent bulunan PORDOSELENE Adası vardır. Bu kentin önünde, daha büyük olan, aynı isimde, fakat iskan edilmemiş ve içinde APOLLON'a ait bir tapınak bulunan bir ada vardır." Der...Bazı yazarlara göre sözcüğün yakışıksızlığını gidermek için buradaki ismi POROSELENE okumalıyız der. Zira bu kötü hatta gaz çıkaran bu koku, halk dilinde burada biraz ayıp kaçsa da "osuruk" kokusu olarak da algılanırdı. Nitekim bu koku yüzünden "Osuruklu Selene" olarak da anılırdı.
NESOS antik YUNDA/CUNDA uygarlığı olarak anılıyorsa da PORDOSELENE ise MADEN Adasın'ndaki PYRGOS/PİRGOS kentidir.
PORDOSELENE Yunda'nın yukarı kısmında, denizin durgun olduğu zamanlarda at sırtında geçilebilen bir deniz şeridinden sonra gelir. Bu geçide Ay Işığı geçidi diyebiliriz,.

MADEN ADASI 20-30 santim sığlıkta bir kum bankıyla YUNDA/CUNDA'ya bağlanır. Bu bankın hemen dibinden başlayarak Maden Adası'nın güneydoğu kıyısındaki Gümüş Koyu her havaya korunaklıdır. Denizi de çok güzeldir. Kum bankının kıyısında eskiden bir midye çiftliği vardı, sonra kapandı. (Buraya girerken sığlıklara ve kayalıklara dikkat etmek gerekir.)
MADEN ADASI 11.297 Metre çevre uzunluğuna sahip. Ada, batısındaki kanala yakın bölgede yer alan "KERBELA TAŞLARI" ile de ünlenmiş. 30 metrelerden başlayan 60 metrelere kadar uzanan bir başka önemli resifi.
Şimal cenup istikametinde 1 3/4 mil tulunde gayri muntazam bir şekli haiz ve azim inkilabat-ı jeolojiye neticesi olarak MOSKO (CUNDA-YUNDA) Adası'ndan ayrıldığı bariz bir surette göze çarpan bir ada olup seviye-i bahirden 295 kadem mürtefi bulunan tepesi üstünde bir kule mevcuttur. Takriben şark sahili vasatında, MOSKO adasının şimal kısmı münteha-i garbisine irtibat kesbederek her ikisi cenuba açık ve mütaddit sığlık döküntüleri bulunan derin bir körfez teşkil eder.
ALINTI:ADALAR DENİZ KILAVUZU - Ahmet Rasim BARKINAY Hazırlayan: Mustafa Pultar-Denizler Kitabevi-2005

Ayvalık ve Yunda/Cunda yöresinde yegane yüzey araştırmasını ise bölgeyi bilimsel çalışmalarıyla çözümleyen Prof. Dr. Engin BEKSAÇ yapmıştır. BEKSAÇ araştırmasında 17. kazı araştırma sonuçları toplantısında YUNDA/CUNDA, NESOS ve PORDOSELENE ile ilgili şu bilgileri veriyor.
"Su problemi nedeniyle pre ve protohistorik bir yerleşmenin bulunabilmesi hususunda şüpheli olduğumuz ALİBEY (CUNDA) Adası üzerinde yapılan araştırma bizi haklı çıkardı. Adanın girişindeki Pordoselene veya Nesos olması mümkün tescilli alan dışında veriye rastlanmadı.Bu alanda yoğun biçimde Hellenistik, Roma ve Bizans keramikleri ve bazı mimari parçlar görüldü. Ayrıca Pateriça'ya giden yolun başında bir çeşme önünde tahrip olmuş durumda bir Roma lahtine rastlandı. Alibey Adası'nın doğusuna gelen Lale Adası'nın doğu tarafında, denizin aşındırdığı bu topraklarda Aeol, Hellenistik ve Roma Devri keramikleri ihtiva ettiği gözlemlendi. Bu veriler ışığında bu kesimin bugün su altında kalan alanlarla birlikte geniş bir Antik Devir ve Bizans Devri yerleşmesinin parçası olduğu anlaşılmış oldu.

Devam edecek.

Blaundos/Sülümenli-Uşak

2011-07-21T05:00:00.000-07:00

Üstte Tiyatro

Yazılar yüklenecek.

Antandros/Aspaneus Limanı-Avcılar Köyü kıyısı-Altınoluk

2011-07-21T02:57:00.000-07:00

Ege üniversitesinden Yardımcı Doçent Gürcan POLAT ve kazı, araştırma ekibi antik İDA dağının(KAZ Dağı) yükseltileri arasında yer alan ANTANDROS antik kentini ortaya çıkarıyor.
Ve ortaya kelimelerle tarif edilmesi zor güzellikte, muhteşem bir LESBOS Pereiası kent ortaya çıkıyor. Emekle, bilgi ile;,,..
Kentin diğer isimleri EDONİS ve KİMMERİS. Evet antik Mysia bölgesinde, dolayısıyla yakınlarda GÖNEN'de bulunan, KONANA, ARTAMEA kenti, ismini ilkçağların yılmaz savaşçısı KONAN'dan almış gibi..ANTANDROS kentinde de bu KİMMERYA'lıların belli bir dönem etkinliklerinden söz ediliyor.
Zira ANTANDROS kazılarında KİMMERYA'lıların olduğu tahmin edilen talan , yangın izlerine rastlanıldığı belirtilmişti. ANTANDROS bir MYSİA, TROAS sınır yerleşimi. İsminin, civarındaki bütün kentlerde olduğu gibi, LUVİ dilinden gelme ana tanrıçanın erkeği anlamında ADADRA iken, hellenleşme döneminde ANTANDROS olduğu görülüyor.(Prof.Bilge UMAR-Troia)Ayrıca kentin kıyısında ,YtepenAMASYALI STRABON'a göre ASPANEUS isimli bir limandan kereste taşındığı da belirtiliyor. Aspenaus adının Yund dağlarından Kınık yakınlarındaki antik Kybele tapınağının bulunduğu ASPORDENE ismi de bir isim kök benzerliği gösteriyor. Pamphylia'daki ASPENDOS kenti ile isim benzerliği de ilginç. Umar Türkiye'deki Tarihsel Adlar kitabında ASPEN, ASPA, ASPO kök sözcüğünün Anadolu ve Luvi dillerinde kereste anlamına gelme olasılığının çok büyük olduğunu vurguluyor. Bir diğer benzer isim ise Geographica'nın yazarı Amasya'lı Strabon diyor ki, "İç kısımda ANTANDROS bulunur, bunun da yukarısında PARİS'in hakemlik ettiği söylenen ALEKSANDREİA DAĞI ( İDA'ya bağlı KALE TAŞI TEPESİ?) vardır. Ayrıca, İDA dağı'ndan gelen kerestenin pazarlandığı ASPANEUS'da buradadır, insanlar keresteyi aşağıda indirerek burada isteyenlere satmaktadır" der. ASPANEUS liman kalıntıları da sualtı araştırmasıyla kazı çalışma programı içersinde.
ANTANDROS'u 2003 ve 2004, 2008, 2009 kazılarında gezdim. EFES'teki gibi yamaç evleri var ve bu evlerde harika mozaikler ve freskler(duvar resimleri) ortaya çıkarılmış. ANTANDROS'un yerini, 1880lerde Anadolu tarihsel coğrafya araştırmaları yapan Alman Heinrich KİEPERT, ALTINOLUK ile AVCILAR köyü arasında saptadı. Kent akropolisi orada bulunan, harika EDREMİT KÖRFEZİ manzarası ile, 215 metre yüksekliğindeki Kaletaşı Tepesinden AVCILAR köyüne doğru yayılıyordu.

St. İoannis/Yoannis/Tavuk Adası-Ayvalık

2011-07-20T08:27:00.000-07:00

Ayiu İonnu Tu Podrumu Manastırı

AYA YANİ Manastırı adası yahut KİLİSE Adası.Ayvalık Körfezi'nde ve Ayvalık Kanalı veyahut DALYAN BOĞAZI (veya DALYAN Geçidi) denilen kanalın civarında ufak bir adadır.
Alıntı: ADALAR DENİZ KILAVUZU- Enez'den Marmaris Burnuna kadar-Ahmet Rasim Barkınay Hazırlayan Mustafa Pultar-Denizler Kitabevi -2003